- หน้าแรก
- คลังความรู้
- ระบบควบคุม
- ไม่เชิงเส้น · ทนทาน
// บทที่ 13.22 · ระบบควบคุม · Nonlinear & Robust Control
ระบบไม่เชิงเส้นและการควบคุมแบบทนทาน
ทุกอย่างก่อนหน้านี้สมมติว่าระบบเชิงเส้นและแบบจำลองถูกต้อง แต่ PWM เต็มได้แค่ 100% เกียร์มีระยะคลอน แรงเสียดทานสถิตทำให้มอเตอร์ไม่ขยับที่แรงดันต่ำ และค่าพารามิเตอร์จริงต่างจากแคตตาล็อก 20% หน้านี้รวมเครื่องมือหลักสำหรับโลกจริง ระดับภาพรวมที่ใช้ได้จริง เพื่อเป็นทางไปสู่วิชาระดับบัณฑิตศึกษา สูตรใช้รหัส U
- ความไม่เชิงเส้นทั่วไป: อิ่มตัว dead-zone backlash แรงเสียดทาน ควอนไทซ์ · ทำให้เกิด windup และลิมิตไซเคิล
- ฟังก์ชันพรรณนา: ลิมิตไซเคิลที่ · รีเลย์
- ลียาปูนอฟ: เสถียร
- ทนทาน: (ความไม่แน่นอนแบบคูณ) · small gain:
ความไม่เชิงเส้นที่เจอทุกวัน กลาง
| ความไม่เชิงเส้น | พบที่ | ผลกระทบ | วิธีรับมือ |
|---|---|---|---|
| อิ่มตัว (saturation) | PWM 0–100% แรงดันแบต กระแสสูงสุด | integral windup ช้าลง overshoot | anti-windup จำกัดค่าอ้างอิง |
| Dead-zone | วาล์ว มอเตอร์ที่มีแรงเสียดทานสถิต ไดรเวอร์ที่มี dead-time | ความผิดพลาดค้าง | ชดเชยด้วยตัวผกผัน เพิ่ม I |
| Backlash | เกียร์ สายพาน | ลิมิตไซเคิลในลูปตำแหน่ง | เกียร์ไร้ระยะคลอน วัดที่ปลายโหลด ลดเกน |
| แรงเสียดทาน (Coulomb, stiction) | แกนเลื่อน ข้อต่อหุ่นยนต์ | stick–slip, hunting | feedforward แรงเสียดทาน dither |
| ควอนไทซ์ | ADC เอนโค้ดเดอร์ PWM ความละเอียดจำกัด | แกว่งเล็ก ๆ รอบเป้า | ความละเอียดสูงขึ้น dead-band เล็ก ๆ |
| อัตราจำกัด (rate limit) | slew rate ของออปแอมป์ ตัวขับไฮดรอลิก | เหมือนหน่วงเวลาที่แอมพลิจูดสูง | วางแผนวิถี (trajectory) |
ฟังก์ชันพรรณนาและลิมิตไซเคิล ขั้นสูง
U1 Describing functions ฟังก์ชันพรรณนา (เกนสมมูลต่อไซน์แอมพลิจูด )
ประมาณเฉพาะฮาร์มอนิกหลัก ใช้ได้ดีเมื่อพลานต์กรองฮาร์มอนิกสูง (low-pass) · อิ่มตัว: ลดลงเมื่อ เพิ่ม (เกนประสิทธิผลลดลง) · คือ ของอนุกรมฟูเรียร์ของขาออก (รีเลย์ = สี่เหลี่ยม W1, อิ่มตัว = ไซน์ตัดยอด W16)
U2 Limit-cycle prediction ทำนายลิมิตไซเคิล
วาด บนกราฟไนควิสต์ จุดตัดให้ทั้งแอมพลิจูดและความถี่ของการแกว่ง · เป็นหลักการของ relay auto-tune
เสถียรภาพแบบลียาปูนอฟ ขั้นสูง
U3 Lyapunov's direct method วิธีตรงของลียาปูนอฟ
ถ้า เมื่อ ด้วย จะเสถียรแบบทั่วทั้งปริภูมิ (global) · ระบบเชิงเส้น: กับ
U4 Lyapunov's indirect method วิธีอ้อม (ทำให้เป็นเชิงเส้น)
ถ้ามี สรุปไม่ได้ ต้องใช้วิธีตรง · เป็นเหตุผลที่การทำให้เป็นเชิงเส้นใช้ได้
เสถียรไหม
เสถียรเชิงอาการแบบทั่วทั้งปริภูมิ แต่ลู่เข้าช้ากว่าเอกซ์โพเนนเชียล · หุ่นยนต์ใช้ = พลังงานจลน์ + พลังงานศักย์เสมือน พิสูจน์ PD + ชดเชยแรงโน้มถ่วง (ดูโรโบติกส์)
U5 Sliding mode control ควบคุมแบบโหมดเลื่อน
บังคับให้สถานะเลื่อนบนผิว ซึ่ง แบบ ทนต่อการรบกวนที่จำกัดขอบเขตได้สมบูรณ์ · ข้อเสีย: chattering แก้ด้วย แทน sign · ใช้ในไดรฟ์มอเตอร์และตัวแปลงกำลัง
การควบคุมแบบทนทาน ขั้นสูง
U6 Robust stability (multiplicative uncertainty) เสถียรภาพทนทาน
= ขนาดความไม่แน่นอนสัมพัทธ์ที่แต่ละความถี่ (มักเล็กที่ความถี่ต่ำ โตที่ความถี่สูง) · จึงต้องให้ เล็กที่ความถี่สูง: แบนด์วิดท์ถูกจำกัดด้วยความรู้เรื่องพลานต์
U7 Small-gain theorem ทฤษฎีบทเกนเล็ก
ใช้ได้แม้ ไม่เชิงเส้นหรือแปรตามเวลา (ใช้เกนแบบ ) · เป็นฐานของ H∞ control ซึ่งออกแบบตัวควบคุมให้ และ เล็กที่สุดพร้อมกัน
ออกแบบที่ แต่พลานต์จริงมีเกนตั้งแต่ 0.5 ถึง 1.5 เท่าของค่าที่ออกแบบ ยังเสถียรไหม
จริงอยู่ในช่วง 1 ถึง 3 · เสถียรเมื่อ (R-5)
มองด้วยมาร์จิน: GM = 3 เท่า (9.54 dB) ครอบความไม่แน่นอน 1.5 เท่า เหลือที่ว่างอีก 2 เท่า
เสถียรทุกกรณี (robustly stable) แต่ที่ PM ลดเหลือประมาณ 20° แกว่งมาก ถ้าต้องการสมรรถนะทนทานด้วย (robust performance) ต้องออกแบบให้มาร์จินมากกว่านี้
ต่อยอดไปหน้าถัดไป
ได้เครื่องมือครบแล้ว ส่วนที่ 9 คือการลงสนามจริง: เมคาทรอนิกส์ โรโบติกส์ และตัวแปลงกำลัง
คำถามที่พบบ่อย
ลิมิตไซเคิลคืออะไร เกิดได้อย่างไร?
คือการแกว่งค้างที่มีแอมพลิจูดและความถี่คงที่ ไม่ขึ้นกับเงื่อนไขเริ่มต้น เกิดได้เฉพาะในระบบไม่เชิงเส้น เช่น ตัวควบคุมแบบ on–off ร่วมกับพลานต์ที่มีเฟสล่าช้ามาก หรือ backlash ในเกียร์ร่วมกับลูปตำแหน่งที่มีเกนสูง ฟังก์ชันพรรณนาใช้ทำนายแอมพลิจูดและความถี่ได้ล่วงหน้า
วิธีลียาปูนอฟใช้ทำอะไร?
ใช้พิสูจน์เสถียรภาพของระบบไม่เชิงเส้นโดยไม่ต้องแก้สมการ หาฟังก์ชันคล้ายพลังงาน V(x) ที่เป็นบวก ถ้าอนุพันธ์ตามเวลาเป็นลบเสมอ ระบบจะลู่เข้าจุดสมดุล ใช้มากในการพิสูจน์ตัวควบคุมหุ่นยนต์ เช่น PD + ชดเชยแรงโน้มถ่วง
การควบคุมแบบทนทาน (robust control) ต่างจากการจูนธรรมดาอย่างไร?
การออกแบบทั่วไปใช้แบบจำลองเดียว ส่วน robust control ระบุขอบเขตความไม่แน่นอนของพลานต์อย่างชัดเจน แล้วรับประกันว่าระบบเสถียรและได้สมรรถนะสำหรับพลานต์ทุกตัวในขอบเขตนั้น เกนมาร์จินและเฟสมาร์จินคือรูปแบบง่ายที่สุดของแนวคิดนี้