พิมพ์คำที่ต้องการค้นหา ทั้งภาษาไทยและอังกฤษ

  1. หน้าแรก
  2. คลังความรู้
  3. ควบคุมมอเตอร์ AC

// บทที่ 21 · AC Motor Control · ช่างไฟฟ้า → นักศึกษา → วิศวกร

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับด้วยแมกเนติกคอนแทกเตอร์และอินเวอร์เตอร์

มอเตอร์เหนี่ยวนำสามเฟสใช้พลังงานไฟฟ้ามากกว่าครึ่งหนึ่งของภาคอุตสาหกรรม ชุดนี้สอนตั้งแต่มอเตอร์หมุนได้อย่างไร อ่านแผ่นป้าย ต่อสตาร์หรือเดลต้า เลือกคอนแทกเตอร์และโอเวอร์โหลด อ่านแบบวงจร ไปจนถึงออกแบบสตาร์-เดลต้าและตั้งค่าอินเวอร์เตอร์ ทุกตัวอย่างใช้ระบบไฟจริง 230/400 V 50 Hz ของไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียนมา มาเลเซีย และสิงคโปร์ มี 104 สูตรที่มีรหัสอ้างอิง และ 29 ตัวอย่างคำนวณ

เขียนโดย อาจารย์มดอัปเดต
สรุปใน 30 วินาที
  • มอเตอร์เหนี่ยวนำหมุนช้ากว่าสนามแม่เหล็กเล็กน้อย: ns=120f/pn_s = 120f/p = 1500 rpm (4 ขั้ว 50 Hz) และหมุนจริง ≈ 1470 rpm
  • สตาร์ทตรงดึงกระแส 6–8 เท่าของพิกัด จึงต้องคิดเรื่องแรงดันตกและวิธีสตาร์ท
  • ระบบ 400 V: มอเตอร์ป้าย 400/690 V ต่อ Δ และสตาร์-เดลต้าได้ · ป้าย 230/400 V ต่อ Y เท่านั้น
  • สตาร์-เดลต้าลดกระแสและแรงบิดเหลือ 1/3 · ตั้งโอเวอร์โหลด 0.58 In · ต้องมีอินเตอร์ล็อกและช่วงตาย
  • อินเวอร์เตอร์ปรับ f และ V ไปด้วยกัน (V/f) ได้ทั้งสตาร์ทนุ่ม แรงบิดเต็ม และประหยัดพลังงานปั๊ม-พัดลม

เส้นทางเรียนตามระดับ

ระดับ 1 · ช่างไฟฟ้า · ปวช.–ปวส.

ต่อวงจรให้ถูกและปลอดภัย

อ่านแผ่นป้าย ต่อขั้ว Y/Δ อุปกรณ์ในตู้ วงจรล็อกตัวเอง กลับทางหมุน สตาร์-เดลต้า

การต่อขั้ว → อุปกรณ์ → DOL → สตาร์-เดลต้า

ระดับ 2 · ช่างเทคนิค · หัวหน้างาน

เลือกอุปกรณ์และแก้ปัญหา

ขนาดคอนแทกเตอร์ AC-3 ค่าตั้งโอเวอร์โหลด ขนาดสาย แรงดันตก อินเวอร์เตอร์ และตารางแก้ปัญหา

อ่านแบบ → ตั้งค่า VFD → ออกแบบ · แก้ปัญหา

ระดับ 3 · นักศึกษาวิศวกรรม · วิศวกร

เข้าใจด้วยคณิตศาสตร์

วงจรสมมูล สลิป แรงบิด T∝V2T \propto V^2 ไดนามิกการเร่ง J dω/dt=Tm−TLJ\,d\omega/dt = T_m - T_L V/f และกฎแอฟฟินิตี

มอเตอร์เหนี่ยวนำ → เปรียบเทียบวิธีสตาร์ท → หลักการ VFD

ลองเลย: สตาร์ทมอเตอร์ 7.5 kW สามวิธี

เลือกแท็บ กด START แล้วดูกราฟ: เส้นสีน้ำเงินคือกระแสสาย สีเขียวคือความเร็ว สีส้มคือแรงบิด ลองสตาร์ทตรงก่อน แล้วสลับเป็นสตาร์-เดลต้า สังเกตกระแสตอนสตาร์ทที่ลดลงเหลือราว 1/3 และกระแสกระชากตอนเปลี่ยนเป็นเดลต้า จากนั้นลองเพิ่มขนาดโหลดจน Y เร่งไม่ขึ้น แล้วเปิด ซิมูเลเตอร์เต็มพร้อมใบงาน

สมการหลักที่ใช้ทั้งชุด

H1 Synchronous speed & slip ความเร็วซิงโครนัสและสลิป

ns=120fps=ns−nnsn_s = \frac{120 f}{p} \qquad s = \frac{n_s - n}{n_s}

H2 Motor rated current กระแสพิกัดมอเตอร์สามเฟส

In=Pout3 VL η cos⁡φI_n = \frac{P_{out}}{\sqrt{3}\, V_L\, \eta\, \cos\varphi}

H3 Star–delta reduction สตาร์-เดลต้าลดกระแสและแรงบิด

IL,Y=13IL,ΔTY=13TΔIr,OL=In3≈0.58 InI_{L,Y} = \tfrac{1}{3} I_{L,\Delta} \qquad T_Y = \tfrac{1}{3} T_\Delta \qquad I_{r,OL} = \frac{I_n}{\sqrt{3}} \approx 0.58\, I_n

H4 V/f and affinity laws V/f คงที่และกฎแอฟฟินิตี

Vf=40050=8 V/HzP2P1=(n2n1)3\frac{V}{f} = \frac{400}{50} = 8\ \text{V/Hz} \qquad \frac{P_2}{P_1} = \left(\frac{n_2}{n_1}\right)^3

ระบบไฟที่บทเรียนนี้ใช้: 230/400 V 50 Hz

ทั้งเจ็ดประเทศใช้ระบบสามเฟสสี่สาย 50 Hz ระดับแรงดันสาย 380–415 V ตามแนวทาง IEC 60038 (230/400 V) อุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ที่พิกัด 380–415 V 50 Hz จึงใช้ร่วมกันได้ทั้งภูมิภาค สิ่งที่ต่างคือแรงดันใช้งานจริงที่การไฟฟ้าแต่ละแห่งกำหนด ระบบสายดิน และกฎการขอใช้ไฟ — รายละเอียดอยู่ใน ระบบไฟ 230/400 V 50 Hz

ประเทศแรงดันเฟส / สาย ที่พบหน้างานความถี่หมายเหตุสำหรับงานมอเตอร์
ไทย230 / 400 V (เดิม 220/380 V)50 Hzกฟน./กฟภ. · ระบบ TN-C-S · มาตรฐานการติดตั้ง วสท.
ลาว230 / 400 V (พบ 220/380 V)50 Hzเชื่อมโยงสายส่งกับไทย อุปกรณ์มาตรฐาน IEC
กัมพูชา230 / 400 V (พบ 220/380 V)50 Hzวัดแรงดันจริงก่อนตั้งค่าอินเวอร์เตอร์
เวียดนาม220 / 380 V50 Hzมอเตอร์ 400 V ใช้ได้ แรงดันต่ำกว่าป้าย 5 % กระแสสูงขึ้นเล็กน้อย
เมียนมา230 / 400 V50 Hzแรงดันแกว่งมาก ควรมีรีเลย์ป้องกันแรงดันและเฟส
มาเลเซีย230 / 400 V (เดิม 240/415 V)50 Hzอุปกรณ์เก่าพิกัด 415 V ยังพบมาก
สิงคโปร์230 / 400 V50 Hzข้อกำหนดตาม SS 638 (อิง IEC 60364)

ข้อสังเกต: “มาตรฐานเดียวกัน” หมายถึงระดับและความถี่ที่ใช้อุปกรณ์ร่วมกันได้ ไม่ได้หมายความว่าแรงดันหน้างานเท่ากันทุกจุด ก่อนตั้งค่าโอเวอร์โหลดและอินเวอร์เตอร์ให้วัดแรงดันสายจริงเสมอ

เลือกวิธีสตาร์ทอย่างไร

วิธีกระแสสตาร์ทแรงบิดสตาร์ทปรับความเร็วเหมาะกับ
DOL สตาร์ทตรง6–8 Inสูงสุด (1.5–2.5 Tn)ไม่ได้มอเตอร์เล็ก แหล่งจ่ายแข็งแรง โหลดสตาร์ทหนัก
สตาร์-เดลต้า≈ 2–2.7 In1/3 ของ DOLไม่ได้ปั๊ม พัดลม คอมเพรสเซอร์ที่สตาร์ทตัวเปล่า
ซอฟต์สตาร์ท2–4 In (ตั้งได้)ลดตาม (I/Is)²ไม่ได้ปั๊มที่ต้องการหยุดนุ่ม (กันค้อนน้ำ) สายพาน
อินเวอร์เตอร์ VFD≤ 1–1.5 Inสูงถึง 1.5 Tnได้ปั๊ม-พัดลมประหยัดพลังงาน สายพาน เครื่องจักรกระบวนการ

ทุกบทในชุดนี้

ส่วนที่ 1

มอเตอร์และระบบไฟฟ้าแรงต่ำ Motors & Low-Voltage Supply

หลักการมอเตอร์เหนี่ยวนำสามเฟส แผ่นป้าย ระบบไฟ 230/400 V 50 Hz ของประเทศในภูมิภาค และการต่อขั้วสตาร์-เดลต้า

21.1 หลักการมอเตอร์เหนี่ยวนำสามเฟสสำหรับอุตสาหกรรม: สนามแม่เหล็กหมุน สลิป แรงบิด-ความเร็ว กระแสสตาร์ท และแผ่นป้าย Three-phase induction motors for industry สนามหมุน n_s = 120f/p สลิป วงจรสมมูล กราฟแรงบิด-ความเร็ว กระแสสตาร์ท 6–8 เท่า ประสิทธิภาพ IE2–IE4 ตาม IEC 60034-30-1 อ่านแผ่นป้าย และคำนวณกระแสพิกัดจาก kW เปิดหน้า →สูตร M1, M2, … 21.2 ระบบไฟฟ้าแรงต่ำ 230/400 V 50 Hz ในไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียนมา มาเลเซีย สิงคโปร์: แรงดันสาย แรงดันเฟส ระบบสายดิน และผลต่อมอเตอร์ Low-voltage 230/400 V 50 Hz supply in Thailand, Laos, Cambodia, Vietnam, Myanmar, Malaysia and Singapore IEC 60038 แรงดันใช้งานจริงแต่ละประเทศ 220/380 ถึง 230/400 V ค่าเผื่อ ±10 % ระบบ TN-C-S และ TT ลำดับเฟส แรงดันไม่สมดุล และมอเตอร์ 60 Hz บนไฟ 50 Hz เปิดหน้า →สูตร S1, S2, … 21.3 การต่อขั้วมอเตอร์สตาร์และเดลต้า: กล่องขั้ว U1 V1 W1 / W2 U2 V2 มอเตอร์ 230/400 V กับ 400/690 V และการกลับทางหมุน Star and delta motor connections แรงดันต่อขดลวด กระแสสายกับกระแสเฟส แผ่นทองแดงเชื่อมในกล่องขั้ว เลือกการต่อจากแผ่นป้าย มอเตอร์ที่สตาร์-เดลต้าได้ การตรวจทางหมุน และข้อผิดพลาดที่ทำให้มอเตอร์ไหม้ เปิดหน้า →สูตร C1, C2, …
ส่วนที่ 2

อุปกรณ์ควบคุมและการอ่านแบบวงจร Control Devices & Diagrams

คอนแทกเตอร์ AC-3 โอเวอร์โหลดรีเลย์ MPCB เบรกเกอร์ ไทเมอร์ ปุ่มกด สัญลักษณ์ IEC 60617 และรหัสอุปกรณ์ IEC 81346

21.4 แมกเนติกคอนแทกเตอร์ โอเวอร์โหลดรีเลย์ เบรกเกอร์ป้องกันมอเตอร์ และอุปกรณ์ควบคุม: AC-3 คลาสทริป ไทเมอร์ ปุ่มกด และไฟแสดงสถานะ Magnetic contactors, overload relays, motor-protection breakers and control devices โครงสร้างคอนแทกเตอร์ คอยล์ หน้าสัมผัสหลักและช่วย ประเภทการใช้งาน AC-1 AC-3 AC-4 ตาม IEC 60947-4-1 โอเวอร์โหลดคลาส 10/20 MPCB ฟิวส์ aM การประสาน Type 1/2 ไทเมอร์ และสีปุ่มกดตาม IEC 60204-1 เปิดหน้า →สูตร D1, D2, … 21.5 อ่านแบบวงจรควบคุมมอเตอร์: สัญลักษณ์ IEC 60617 เทียบ NEMA รหัสอุปกรณ์ IEC 81346 เลขขั้ว เลขสาย และการอ้างอิงข้าม Reading motor-control drawings วงจรกำลังกับวงจรควบคุม สัญลักษณ์หน้าสัมผัส คอยล์ ไทเมอร์ เลขขั้ว 1/L1–2/T1, A1–A2, 13–14, 21–22 รหัส -Q -K -F -S -H -M การอ้างอิงข้ามหน้า และแบบวงจรระบบยุโรป อเมริกา ญี่ปุ่น เปิดหน้า →สูตร G1, G2, …
ส่วนที่ 3

วงจรสตาร์ทและควบคุมมอเตอร์ Starter & Control Circuits

DOL วงจรกลับทางหมุน สตาร์-เดลต้าแบบละเอียด ซอฟต์สตาร์ทเตอร์ และวงจรประยุกต์ในโรงงานจริง

21.6 วงจรสตาร์ทมอเตอร์โดยตรง (DOL): วงจรกำลัง วงจรควบคุมแบบล็อกตัวเอง ควบคุมสองจุด จ็อก และการเลือกอุปกรณ์ทีละขั้น Direct-on-line starter หลักการล็อกตัวเอง (self-holding) ปุ่ม STOP แบบ NC ทำไมต้องต่อสายอนุกรม ควบคุมหลายจุด จ็อก ไฟแสดงสถานะ ตัวอย่างเลือก MPCB คอนแทกเตอร์ สาย สำหรับมอเตอร์ 7.5 kW 400 V เปิดหน้า →สูตร L1, L2, … 21.7 วงจรกลับทางหมุนมอเตอร์สามเฟส: สลับสองเฟส อินเตอร์ล็อกทางไฟฟ้า ทางกล และปุ่มกด และการกลับทางอัตโนมัติด้วยลิมิตสวิตช์ Three-phase motor reversing circuits ทำไมสลับ L1 กับ L3 แล้วกลับทาง ป้องกันลัดวงจรด้วยอินเตอร์ล็อกสามชั้น กลับทางผ่าน STOP กับกลับทันที ประตูม้วน รอกไฟฟ้า สายพานลำเลียง และลิมิตสวิตช์ เปิดหน้า →สูตร R1, R2, … 21.8 วงจรสตาร์ทสตาร์-เดลต้าแบบละเอียด: วงจรกำลัง วงจรควบคุม ขนาดคอนแทกเตอร์ 0.58 In การตั้งโอเวอร์โหลด ไทเมอร์ และเวลาเปลี่ยนจังหวะ The star–delta starter in detail กระแสและแรงบิดเหลือ 1/3 คอนแทกเตอร์สามตัว KM1 KM2 KM3 ตั้งโอเวอร์โหลด 0.58 In เวลาตั้งไทเมอร์ ช่วงตายระหว่าง Y กับ Δ กระแสกระชากตอนเปลี่ยนจังหวะ ลำดับเฟสด้านเดลต้า สตาร์-เดลต้าแบบปิดวงจร และการเดินสายหกเส้น เปิดหน้า →สูตร Y1, Y2, … 21.9 สตาร์-เดลต้าเชิงลึก: ตั้งไทเมอร์กี่วินาที เลือกเดินสตาร์หรือเดลต้า กระแส พลังงาน และงานวิจัยเชิงตัวเลข Star–Delta Analysis ตั้งไทเมอร์จากค่าคงตัวเวลาทางกล τm = J·ωs/Tn ช่วงตายกับแรงดันค้าง ลำดับเฟส KM3 แบบตามหลัง สตาร์-เดลต้าแบบปิดวงจร I²t ความร้อนโรเตอร์ แรงดันตก เดินสตาร์ถาวรที่โหลดเบา กรณีศึกษา อดีต ปัจจุบัน อนาคต และแล็บจำลองพลวัต เปิดหน้า →สูตร E1, E2, … 21.10 ซอฟต์สตาร์ทเตอร์ ออโต้ทรานส์ฟอร์เมอร์ และการเปรียบเทียบวิธีสตาร์ทมอเตอร์: กระแส แรงบิด แรงดันตก และราคา Soft starters, autotransformer starters and a comparison of motor starting methods ไทริสเตอร์ควบคุมมุมจุดชนวน ลดแรงดันแบบ ramp จำกัดกระแส ควบคุมแรงบิด บายพาสคอนแทกเตอร์ หยุดนุ่มสำหรับปั๊ม (water hammer) สตาร์ทด้วยออโต้ทรานส์ และตารางเลือกวิธีสตาร์ท เปิดหน้า →สูตร T1, T2, … 21.11 วงจรควบคุมมอเตอร์ประยุกต์ในงานจริง: สตาร์ทเรียงลำดับ ปั๊มน้ำลูกลอย สลับปั๊ม ปั๊มลมสวิตช์ความดัน มอเตอร์สองความเร็ว และรีเลย์ป้องกันเฟส Applied motor-control circuits from real plants สตาร์ทเรียงลำดับด้วยไทเมอร์ สายพานหลายตัว ปั๊มน้ำควบคุมด้วยลูกลอยหรืออิเล็กโทรด สลับปั๊มหลัก-สำรอง Hand-Off-Auto ปั๊มลม มอเตอร์ดาห์ลันเดอร์ และรีเลย์ป้องกันเฟสขาด-กลับเฟส เปิดหน้า →สูตร A1, A2, …
ส่วนที่ 4

อินเวอร์เตอร์ปรับความเร็วรอบ (VFD) Variable Frequency Drives

หลักการ V/f PWM การต่อสาย พารามิเตอร์ การประหยัดพลังงานปั๊ม-พัดลม และงานประยุกต์

21.12 อินเวอร์เตอร์ (VFD) สำหรับมอเตอร์: วงจรเรียงกระแส บัส DC IGBT PWM การควบคุม V/f เวกเตอร์ และการต่อสายที่ถูกต้อง Variable frequency drives for motors บัส DC 540–565 V จากไฟ 400 V PWM V/f คงที่และย่าน field weakening sensorless vector ห้ามมีคอนแทกเตอร์หรือคาปาซิเตอร์ด้านออก สายชีลด์ EMC ความยาวสาย dv/dt RCD Type B ตัวต้านทานเบรก และอินเวอร์เตอร์ 1 เฟสเข้า 3 เฟสออก เปิดหน้า →สูตร V1, V2, … 21.13 ตั้งค่าและใช้งานอินเวอร์เตอร์: พารามิเตอร์พื้นฐาน ความเร็วหลายสเต็ป 0–10 V / 4–20 mA ปั๊มแรงดันคงที่ PID และการประหยัดพลังงานตามกฎแอฟฟินิตี Setting up and applying VFDs ขั้นตอนตั้งค่า 12 ข้อ เวลาเร่ง-ลด แหล่งคำสั่ง ความเร็วสเต็ป อินพุตแอนะล็อก ปั๊มน้ำแรงดันคงที่ สายพาน พัดลม กฎกำลัง ∝ n³ คำนวณการประหยัดพลังงานและระยะคืนทุน ลดพิกัดตามอุณหภูมิ และบายพาส เปิดหน้า →สูตร P1, P2, …
ส่วนที่ 5

ออกแบบ ติดตั้ง และแล็บจำลอง Design, Installation & Lab

เลือกอุปกรณ์ ขนาดสาย การประสานการป้องกัน ตู้ควบคุม ทดสอบ แก้ปัญหา และซิมูเลเตอร์วงจรสตาร์ท

21.14 ออกแบบและติดตั้งวงจรมอเตอร์: เลือกเบรกเกอร์ ขนาดสาย แรงดันตกขณะสตาร์ท ตู้ควบคุม ทดสอบ Megger และตารางแก้ปัญหา Designing and installing motor circuits ขั้นตอนออกแบบ 10 ข้อ ขนาดสายตามกระแสและแรงดันตก มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า วสท. และ IEC 60364 ตู้ IEC 61439 IP ความร้อนในตู้ ทดสอบความเป็นฉนวน ลูปเช็ก และอาการเสียที่พบบ่อยพร้อมสาเหตุ เปิดหน้า →สูตร K1, K2, … 21.15 ซิมูเลเตอร์วงจรสตาร์ทมอเตอร์: DOL กลับทางหมุน สตาร์-เดลต้า ซอฟต์สตาร์ท และอินเวอร์เตอร์ เห็นกระแส แรงบิด ความเร็ว และหน้าสัมผัสทำงานจริง Motor starter simulator กดปุ่ม START STOP เห็นเส้นทางไฟในวงจรควบคุม คอนแทกเตอร์ดูด ไทเมอร์นับ กราฟกระแส แรงบิด ความเร็วรอบแบบเรียลไทม์ ใส่ความผิดพลาด เช่น โอเวอร์โหลด เฟสขาด และเปรียบเทียบวิธีสตาร์ท เปิดหน้า →ซิมูเลเตอร์ + ใบงาน

ค้นหาสูตรทั้งหมดในที่เดียว

รหัส: H ภาพรวม · M มอเตอร์ · S ระบบไฟ · C การต่อขั้ว · D อุปกรณ์ · G แบบวงจร · L DOL · R กลับทาง · Y สตาร์-เดลต้า · T ซอฟต์สตาร์ท · A วงจรประยุกต์ · V อินเวอร์เตอร์ · P งาน VFD · K ออกแบบ

  1. H1Synchronous speed & slipความเร็วซิงโครนัสและสลิป
    ns=120fps=ns−nnsn_s = \frac{120 f}{p} \qquad s = \frac{n_s - n}{n_s}
  2. H2Motor rated currentกระแสพิกัดมอเตอร์สามเฟส
    In=Pout3 VL η cos⁡φI_n = \frac{P_{out}}{\sqrt{3}\, V_L\, \eta\, \cos\varphi}
  3. H3Star–delta reductionสตาร์-เดลต้าลดกระแสและแรงบิด
    IL,Y=13IL,ΔTY=13TΔIr,OL=In3≈0.58 InI_{L,Y} = \tfrac{1}{3} I_{L,\Delta} \qquad T_Y = \tfrac{1}{3} T_\Delta \qquad I_{r,OL} = \frac{I_n}{\sqrt{3}} \approx 0.58\, I_n
  4. H4V/f and affinity lawsV/f คงที่และกฎแอฟฟินิตี
    Vf=40050=8 V/HzP2P1=(n2n1)3\frac{V}{f} = \frac{400}{50} = 8\ \text{V/Hz} \qquad \frac{P_2}{P_1} = \left(\frac{n_2}{n_1}\right)^3
  5. M1Synchronous speedความเร็วซิงโครนัส
    ns=120 fp  rpm(p=จำนวนขั้ว)n_s = \frac{120\, f}{p}\ \ \text{rpm} \qquad (p = \text{จำนวนขั้ว})
  6. M2Slipสลิป
    s=ns−nnsn=ns(1−s)s = \frac{n_s - n}{n_s} \qquad n = n_s(1 - s)
  7. M3Rotor frequencyความถี่กระแสในโรเตอร์
    fr=s ff_r = s\, f
  8. M4Torque from power and speedแรงบิดจากกำลังและความเร็ว
    T=Pω=60 P2πn    ⇒    T [N⋅m]=9550 P [kW]n [rpm]T = \frac{P}{\omega} = \frac{60\,P}{2\pi n} \;\;\Rightarrow\;\; T\,[\text{N}{\cdot}\text{m}] = \frac{9550\, P\,[\text{kW}]}{n\,[\text{rpm}]}
  9. M5Power split in the rotorการแบ่งกำลังในโรเตอร์
    Pag=3I2′2R2′sPcu2=s PagPmech=(1−s) PagT=PagωsP_{ag} = 3 I_2'^2 \frac{R_2'}{s} \qquad P_{cu2} = s\,P_{ag} \qquad P_{mech} = (1 - s)\,P_{ag} \qquad T = \frac{P_{ag}}{\omega_s}
  10. M6Rated currentกระแสพิกัดมอเตอร์สามเฟส
    In=Pout3 VL η cos⁡φPin=PoutηI_n = \frac{P_{out}}{\sqrt{3}\,V_L\,\eta\,\cos\varphi} \qquad P_{in} = \frac{P_{out}}{\eta}
  11. M7Starting currentกระแสสตาร์ทจากอัตราส่วนบนแผ่นป้าย
    Ist=(IaIn)InIaIn≈6–8I_{st} = \left(\frac{I_a}{I_n}\right) I_n \qquad \frac{I_a}{I_n} \approx 6\text{–}8
  12. M8Torque versus voltageแรงบิดแปรตามกำลังสองของแรงดัน
    T(s)∝V2T2T1=(V2V1)2I(s)∝VT(s) \propto V^2 \qquad \frac{T_2}{T_1} = \left(\frac{V_2}{V_1}\right)^2 \qquad I(s) \propto V
  13. S1Line and phase voltageแรงดันสายกับแรงดันเฟส
    VL=3 Vph230×3=398≈400 VVpeak=2 VrmsV_L = \sqrt{3}\,V_{ph} \qquad 230 \times \sqrt3 = 398 \approx 400\ \text{V} \qquad V_{peak} = \sqrt2\, V_{rms}
  14. S2Three-phase powerกำลังสามเฟสสมดุล
    P=3 VLILcos⁡φS=3 VLILP = \sqrt{3}\,V_L I_L \cos\varphi \qquad S = \sqrt{3}\,V_L I_L
  15. S3Reversing rotationกลับทางหมุนด้วยการสลับสองเฟส
    (L1,L2,L3)→(L3,L2,L1)  ⇒  ns→−ns(L1, L2, L3) \to (L3, L2, L1) \;\Rightarrow\; n_s \to -n_s
  16. S4Voltage unbalanceเปอร์เซ็นต์แรงดันไม่สมดุล (นิยามแบบใช้งาน NEMA)
    %VU=max⁡∣VL−VˉL∣VˉL×100VˉL=V12+V23+V313\%VU = \frac{\max |V_{L} - \bar V_L|}{\bar V_L} \times 100 \qquad \bar V_L = \frac{V_{12} + V_{23} + V_{31}}{3}
  17. S5Current unbalance estimateประมาณกระแสไม่สมดุล
    %Iunb≈IstIn %VU≈(6–10) %VU\%I_{unb} \approx \frac{I_{st}}{I_n}\,\%VU \approx (6\text{–}10)\,\%VU
  18. S660 Hz motor on 50 Hzมอเตอร์ 60 Hz ใช้กับไฟ 50 Hz
    Φ∝VfV50=V60⋅5060n50=56n60P50≈56P60\Phi \propto \frac{V}{f} \qquad V_{50} = V_{60}\cdot\frac{50}{60} \qquad n_{50} = \frac{5}{6} n_{60} \qquad P_{50} \approx \frac{5}{6} P_{60}
  19. C1Star (Y)การต่อแบบสตาร์
    Vph=VL3IL=IphV_{ph} = \frac{V_L}{\sqrt{3}} \qquad I_L = I_{ph}
  20. C2Delta (Δ)การต่อแบบเดลต้า
    Vph=VLIL=3 IphV_{ph} = V_L \qquad I_L = \sqrt{3}\, I_{ph}
  21. C3Power in either connectionกำลังของการต่อทั้งสองแบบ
    P=3 Vph Iphcos⁡φ=3 VL ILcos⁡φP = 3\,V_{ph}\,I_{ph}\cos\varphi = \sqrt{3}\,V_L\,I_L\cos\varphi
  22. C4Same windings, same supply: Y vs Δขดลวดชุดเดิมบนไฟเดิม
    Vph,YVph,Δ=13  ⇒  IL,YIL,Δ=13TYTΔ=13\frac{V_{ph,Y}}{V_{ph,\Delta}} = \frac{1}{\sqrt3} \;\Rightarrow\; \frac{I_{L,Y}}{I_{L,\Delta}} = \frac{1}{3} \qquad \frac{T_Y}{T_\Delta} = \frac{1}{3}
  23. C5Direction of rotationทิศการหมุน
    L1 ⁣→ ⁣U1, L2 ⁣→ ⁣V1, L3 ⁣→ ⁣W1  ⇒  CW (มองปลายเพลา)สลับ 2 เส้น⇒CCWL1\!\to\!U1,\ L2\!\to\!V1,\ L3\!\to\!W1 \;\Rightarrow\; \text{CW (มองปลายเพลา)} \qquad \text{สลับ 2 เส้น} \Rightarrow \text{CCW}
  24. D1Coil operating rangeช่วงแรงดันทำงานของคอยล์
    0.85 Uc≤Upick-up≤1.1 UcUdrop-out≈(0.2–0.75) Uc0.85\,U_c \le U_{pick\text{-}up} \le 1.1\,U_c \qquad U_{drop\text{-}out} \approx (0.2\text{–}0.75)\,U_c
  25. D2Contactor selectionเลือกคอนแทกเตอร์สำหรับมอเตอร์
    Ie(AC-3, 400 V)≥Inงาน AC-4 ลดพิกัดเหลือราว 0.3–0.5 Ie(AC-3)I_e(\text{AC-3},\,400\ \text{V}) \ge I_n \qquad \text{งาน AC-4 ลดพิกัดเหลือราว } 0.3\text{–}0.5\,I_e(\text{AC-3})
  26. D3Overload settingค่าตั้งโอเวอร์โหลด
    Ir=In  (DOL, reversing, soft starter)Ir=In3≈0.58 In  (สตาร์-เดลต้า ในทางกระแสเฟส)I_r = I_n \;(\text{DOL, reversing, soft starter}) \qquad I_r = \frac{I_n}{\sqrt3} \approx 0.58\,I_n \;(\text{สตาร์-เดลต้า ในทางกระแสเฟส})
  27. D4Trip class checkตรวจคลาสทริปกับเวลาเร่ง
    ttrip(7.2 Ir)≤class [s]tstart<0.8×ttrip(Ist/Ir)t_{trip}(7.2\,I_r) \le \text{class [s]} \qquad t_{start} < 0.8 \times t_{trip}(I_{st}/I_r)
  28. D5Breaking capacityพิกัดตัดกระแสลัดวงจร
    Icu≥Ik,max ณ จุดติดตั้งIk≈Str3 VL uk  (ที่ขั้วหม้อแปลง)I_{cu} \ge I_{k,max}\ \text{ณ จุดติดตั้ง} \qquad I_{k} \approx \frac{S_{tr}}{\sqrt3\,V_L\,u_k} \;(\text{ที่ขั้วหม้อแปลง})
  29. D6No nuisance trip at startไม่ทริปผิดขณะสตาร์ท
    Im>(1.5–2) Ist≈(10–13) In(เผื่อกระแสพุ่งครึ่งรอบแรกที่ไม่สมมาตร)I_{m} > (1.5\text{–}2)\,I_{st} \approx (10\text{–}13)\,I_n \qquad (\text{เผื่อกระแสพุ่งครึ่งรอบแรกที่ไม่สมมาตร})
  30. D7Control transformer sizingขนาดหม้อแปลงวงจรควบคุม (ประมาณ)
    Str≥∑Shold+Sinrush, maxตรวจแรงดันตกขณะดูด≤5–10 %S_{tr} \ge \sum S_{hold} + S_{inrush,\,max} \qquad \text{ตรวจแรงดันตกขณะดูด} \le 5\text{–}10\,\%
  31. G1Series = ANDหน้าสัมผัสอนุกรม
    K=A⋅BK = A \cdot B
  32. G2Parallel = ORหน้าสัมผัสขนาน
    K=A+BK = A + B
  33. G3NC contact = NOTหน้าสัมผัสปกติปิด
    K=A‾K = \overline{A}
  34. G4Self-holding (seal-in)สมการล็อกตัวเอง
    K1=S0‾⋅F2‾⋅(S1+K1)K1 = \overline{S0}\cdot\overline{F2}\cdot(S1 + K1)
  35. L1DOL starting currentกระแสสตาร์ทตรง
    Ist=kst Inkst=Ia/In≈6–8I_{st} = k_{st}\,I_n \qquad k_{st} = I_a/I_n \approx 6\text{–}8
  36. L2Voltage dip at the transformerแรงดันตกขณะสตาร์ทที่หม้อแปลง (ประมาณ)
    ΔU%≈SstSsc+Sst×100Sst=3 VL IstSsc=Struk\Delta U\% \approx \frac{S_{st}}{S_{sc} + S_{st}}\times 100 \qquad S_{st} = \sqrt3\,V_L\,I_{st} \qquad S_{sc} = \frac{S_{tr}}{u_k}
  37. L3Cable voltage dropแรงดันตกในสายมอเตอร์
    ΔV=3 I L (Rcos⁡φ+Xsin⁡φ)cos⁡φstart≈0.3\Delta V = \sqrt3\, I\, L\,(R\cos\varphi + X\sin\varphi) \qquad \cos\varphi_{start} \approx 0.3
  38. L4Seal-in logicตรรกะวงจรล็อกตัวเอง
    K1ใหม่=F2‾⋅S0‾⋅(S1+K1เดิม)K1_{\text{ใหม่}} = \overline{F2}\cdot\overline{S0}\cdot(S1 + K1_{\text{เดิม}})
  39. R1Phase swapการสลับเฟส
    K1: (L1,L2,L3)→(U1,V1,W1)K2: (L3,L2,L1)→(U1,V1,W1)\text{K1: } (L1, L2, L3)\to(U1, V1, W1) \qquad \text{K2: } (L3, L2, L1)\to(U1, V1, W1)
  40. R2Fault if both closeถ้าดูดพร้อมกัน
    Ik2=VL1L32Zsrc=32Ik3≈0.87 Ik3I_{k2} = \frac{V_{L1L3}}{2 Z_{src}} = \frac{\sqrt3}{2} I_{k3} \approx 0.87\,I_{k3}
  41. R3Interlocked logicตรรกะของวงจรกลับทาง
    K1=S0‾ F2‾ (S1+K1) S2‾ K2‾K2=S0‾ F2‾ (S2+K2) S1‾ K1‾K1 = \overline{S0}\,\overline{F2}\,(S1 + K1)\,\overline{S2}\,\overline{K2} \qquad K2 = \overline{S0}\,\overline{F2}\,(S2 + K2)\,\overline{S1}\,\overline{K1}
  42. R4Slip during pluggingสลิปขณะกลับทาง
    s=−ns−n−ns=1+nns≈2(n≈ns)s = \frac{-n_s - n}{-n_s} = 1 + \frac{n}{n_s} \approx 2 \quad (n \approx n_s)
  43. R5Rotor heat per operationความร้อนในโรเตอร์ต่อครั้ง (โหลดไม่มีแรงบิด)
    Estart=12Jωs2Eplug (ωs→0)=32Jωs2Ereverse (ωs→−ωs)=4⋅12Jωs2E_{start} = \tfrac12 J\omega_s^2 \qquad E_{plug\,(\omega_s \to 0)} = \tfrac32 J\omega_s^2 \qquad E_{reverse\,(\omega_s \to -\omega_s)} = 4\cdot\tfrac12 J\omega_s^2
  44. Y1Starting current in starกระแสสายช่วงสตาร์
    IL,Y=IL,Δ3=kst In3I_{L,Y} = \frac{I_{L,\Delta}}{3} = \frac{k_{st}\,I_n}{3}
  45. Y2Starting torque in starแรงบิดช่วงสตาร์
    TY(n)=TΔ(n)3Tst,Y=Ta/Tn3 Tn≈0.7–0.8 TnT_Y(n) = \frac{T_\Delta(n)}{3} \qquad T_{st,Y} = \frac{T_a/T_n}{3}\,T_n \approx 0.7\text{–}0.8\,T_n
  46. Y3Main and delta contactorsขนาด KM1 และ KM3
    Ie(KM1)=Ie(KM3)≥In3≈0.58 In(AC-3)I_e(\text{KM1}) = I_e(\text{KM3}) \ge \frac{I_n}{\sqrt3} \approx 0.58\,I_n \quad (\text{AC-3})
  47. Y4Star contactorขนาด KM2
    Ie(KM2)≥In3≈0.33 In(AC-3)I_e(\text{KM2}) \ge \frac{I_n}{3} \approx 0.33\,I_n \quad (\text{AC-3})
  48. Y5Overload settingค่าตั้งโอเวอร์โหลด (อยู่ในทางกระแสเฟส)
    Ir=In3≈0.58 InI_r = \frac{I_n}{\sqrt3} \approx 0.58\,I_n
  49. Y6Changeover dead timeช่วงตายระหว่าง Y กับ Δ
    tdead≈40–100 ms  >  tarc,KM2+tclose,KM3 margint_{dead} \approx 40\text{–}100\ \text{ms} \;>\; t_{arc,KM2} + t_{close,KM3}\ \text{margin}
  50. Y7Acceleration timeเวลาเร่งความเร็ว
    Jdωdt=Tm−TL  ⇒  tacc≈J ΔωTm−TL‾J\frac{d\omega}{dt} = T_m - T_L \;\Rightarrow\; t_{acc} \approx \frac{J\,\Delta\omega}{\overline{T_m - T_L}}
  51. Y8Changeover conditionเงื่อนไขก่อนเปลี่ยนเป็นเดลต้า
    TY(n)>TL(n)  ∀ n<nchnch≈(0.85–0.9) nnT_Y(n) > T_L(n)\ \ \forall\, n < n_{ch} \qquad n_{ch} \approx (0.85\text{–}0.9)\,n_n
  52. Y9Cable sizing for six leadsขนาดสายหกเส้น
    Iz≥In3 ต่อเส้นΔV คิดจากกระแสเฟสและความยาวจริงI_z \ge \frac{I_n}{\sqrt3} \ \text{ต่อเส้น} \qquad \Delta V \text{ คิดจากกระแสเฟสและความยาวจริง}
  53. E1Winding voltage in Y and Δแรงดันขดลวดเมื่อต่อสตาร์และเดลต้า
    Vw,Y=VL3Vw,Δ=VLIL,Δ=3 Iw,ΔV_{w,Y} = \frac{V_L}{\sqrt3} \qquad V_{w,\Delta} = V_L \qquad I_{L,\Delta} = \sqrt3\,I_{w,\Delta}
  54. E2Line-current ratio at the same speedอัตราส่วนกระแสสายที่ความเร็วเดียวกัน
    IL,YIL,Δ=VL/(3 Zw)3 VL/Zw=13Zw=อิมพีแดนซ์ขดลวดที่สลิปนั้น\frac{I_{L,Y}}{I_{L,\Delta}} = \frac{V_L/(\sqrt3\,Z_w)}{\sqrt3\,V_L/Z_w} = \frac13 \qquad Z_w = \text{อิมพีแดนซ์ขดลวดที่สลิปนั้น}
  55. E3Torque ratioอัตราส่วนแรงบิด (แรงบิด ∝ V²)
    TY(s)TΔ(s)=(Vw,YVw,Δ)2=13Tk,YTk=13,  sk ไม่เปลี่ยน\frac{T_Y(s)}{T_\Delta(s)} = \left(\frac{V_{w,Y}}{V_{w,\Delta}}\right)^{2} = \frac13 \qquad \frac{T_{k,Y}}{T_k} = \frac13,\ \ s_k \text{ ไม่เปลี่ยน}
  56. E4Input and starting kVAกำลังไฟฟ้าเข้าและ kVA ขณะสตาร์ท
    Pin=3 VLILcos⁡φSst=3 VL IstSst,Y=13 Sst,ΔP_{in} = \sqrt3\,V_L I_L\cos\varphi \qquad S_{st} = \sqrt3\,V_L\,I_{st} \qquad S_{st,Y} = \tfrac13\,S_{st,\Delta}
  57. E5Kloss approximationสูตรประมาณของคลอสส์
    TTk=2s/sk+sk/sTk,Y=Tk3\frac{T}{T_k} = \frac{2}{s/s_k + s_k/s} \qquad T_{k,Y} = \frac{T_k}{3}
  58. E6Slip in star near rated speedสลิปในสตาร์ช่วงใกล้ความเร็วพิกัด
    T≈3Vw2ωsR2′ s  ⇒  sY≈3 sΔ (แรงบิดโหลดเท่ากัน)T \approx \frac{3V_w^2}{\omega_s R_2'}\,s \;\Rightarrow\; s_Y \approx 3\,s_\Delta \ \text{(แรงบิดโหลดเท่ากัน)}
  59. E7Star equilibrium and feasibilityความเร็วสมดุลในสตาร์และเงื่อนไขใช้ได้
    TY(nY)=TL(nY),  d(TY−TL)dn∣nY<0TY(0)>TL(0),  nY≥0.9 nNT_Y(n_Y) = T_L(n_Y),\ \ \frac{d(T_Y - T_L)}{dn}\Big|_{n_Y} < 0 \qquad T_Y(0) > T_L(0),\ \ n_Y \ge 0.9\,n_N
  60. E8Run-up time in starเวลาเร่งในช่วงสตาร์
    Jdωdt=TY(ω)−TL(ω)  ⇒  t(ω1)=J∫0ω1dωTY(ω)−TL(ω)J\frac{d\omega}{dt} = T_Y(\omega) - T_L(\omega) \;\Rightarrow\; t(\omega_1) = J\int_0^{\omega_1}\frac{d\omega}{T_Y(\omega) - T_L(\omega)}
  61. E9Mechanical time constantค่าคงตัวเวลาทางกล
    τm=J ωsTnωs=2πns60Tn=9550 PnnN\tau_m = \frac{J\,\omega_s}{T_n} \qquad \omega_s = \frac{2\pi n_s}{60} \qquad T_n = \frac{9550\,P_n}{n_N}
  62. E10Timer setting ruleกฎตั้งไทเมอร์
    tset=max⁡ ⁣(1.2 t98(Vn), t95(0.9Vn))=c τmt_{set} = \max\!\big(1.2\,t_{98}(V_n),\ t_{95}(0.9V_n)\big) = c\,\tau_m
  63. E11Average-torque estimateประมาณด้วยแรงบิดเร่งเฉลี่ย
    t≈J ΔωTY−TL‾t \approx \frac{J\,\Delta\omega}{\overline{T_Y - T_L}}
  64. E12No-load run-up with Kloss (closed form)เวลาเร่งตัวเปล่าด้วยสูตรคลอสส์
    t=JωsTk[1−se24sk+sk2ln⁡1se]tY=3 tΔt = \frac{J\omega_s}{T_k}\left[\frac{1-s_e^2}{4s_k} + \frac{s_k}{2}\ln\frac1{s_e}\right] \qquad t_Y = 3\,t_\Delta
  65. E13Residual voltage after openingแรงดันค้างหลังตัดไฟ
    e‾(t)≈e‾0 e−t/T0′ e j∫0t(p ωr−ωs) dτT0′=LrRr\underline e(t) \approx \underline e_0\,e^{-t/T_0'}\,e^{\,j\int_0^t (p\,\omega_r - \omega_s)\,d\tau} \qquad T_0' = \frac{L_r}{R_r}
  66. E14Phase drift during the dead timeมุมที่แรงดันค้างเลื่อนไประหว่างช่วงตาย
    δ(td)≈sch ωs td+p TL2J td2(rad ไฟฟ้า)\delta(t_d) \approx s_{ch}\,\omega_s\,t_d + \frac{p\,T_L}{2J}\,t_d^{2} \quad \text{(rad ไฟฟ้า)}
  67. E15Transient driving voltageแรงดันที่ขับทรานเซียนต์ตอน KM3 ต่อ
    ∣ΔV‾∣=∣V‾Δ−e‾∣=VΔ2+e2−2VΔecos⁡θθ=±30∘−φ0−δ|\Delta\underline V| = |\underline V_\Delta - \underline e| = \sqrt{V_\Delta^2 + e^2 - 2V_\Delta e\cos\theta} \qquad \theta = \pm30^\circ - \varphi_0 - \delta
  68. E16Changeover peak estimateประมาณยอดกระแสตอนเปลี่ยน
    Ipk≈ka ∣ΔV‾∣VΔ ILRka≈1.35–1.45I_{pk} \approx k_a\,\frac{|\Delta\underline V|}{V_\Delta}\,I_{LR} \qquad k_a \approx 1.35\text{–}1.45
  69. E17Transition resistorขนาดตัวต้านทานเปลี่ยนจังหวะ
    Rt=r ZbZb=VLIn/3r≈0.1–0.3R_t = r\,Z_b \qquad Z_b = \frac{V_L}{I_n/\sqrt3} \qquad r \approx 0.1\text{–}0.3
  70. E18Rotor heat, no loadความร้อนในโรเตอร์เมื่อสตาร์ทตัวเปล่า
    Er=12Jωs2 (s12−s22)⇒Er(1→0)=12Jωs2 ไม่ขึ้นกับแรงดันE_r = \tfrac12 J\omega_s^2\,(s_1^2 - s_2^2) \quad \Rightarrow \quad E_r(1\to0) = \tfrac12 J\omega_s^2 \ \text{ไม่ขึ้นกับแรงดัน}
  71. E19Rotor heat with loadความร้อนในโรเตอร์เมื่อมีโหลด
    Er=Jωs2∫s2s1s Tm(s)Tm(s)−TL(s) dsE_r = J\omega_s^2\int_{s_2}^{s_1}\frac{s\,T_m(s)}{T_m(s) - T_L(s)}\,ds
  72. E20I²t and overload thermal budgetI²t และงบความร้อนของโอเวอร์โหลด
    Q=∫irms2 dtB=∫(I/Ir)2 dt7.22 tclassQ = \int i_{rms}^2\,dt \qquad B = \frac{\int (I/I_r)^2\,dt}{7.2^2\,t_{class}}
  73. E21Voltage dip at the PCCแรงดันตกที่จุดต่อร่วม
    ΔV%≈SmSsc+Sm×100Ssc=STuk  หรือ  SGxd′′Sm=3 VLI\Delta V\% \approx \frac{S_m}{S_{sc} + S_m}\times100 \qquad S_{sc} = \frac{S_T}{u_k}\ \ \text{หรือ}\ \ \frac{S_G}{x_d''} \qquad S_m = \sqrt3\,V_L I
  74. E22Losses in Y versus Δการสูญเสียเมื่อเดินสตาร์เทียบเดลต้า
    Ploss=PCu1+PCu2+PFe+PfwPFe,Y≈13PFe,ΔsY≈3 sΔP_{loss} = P_{Cu1} + P_{Cu2} + P_{Fe} + P_{fw} \qquad P_{Fe,Y} \approx \tfrac13 P_{Fe,\Delta} \qquad s_Y \approx 3\,s_\Delta
  75. E23Saving and break-evenพลังงานที่ประหยัดและจุดคุ้มทุน
    ΔP=Pin,Δ−Pin,YΔP(xbe)=0Eyear=ΔP⋅hบาท=Eyear×ค่าไฟ\Delta P = P_{in,\Delta} - P_{in,Y} \qquad \Delta P(x_{be}) = 0 \qquad E_{year} = \Delta P\cdot h \qquad \text{บาท} = E_{year}\times\text{ค่าไฟ}
  76. E24Torque margin in starขอบเผื่อแรงบิดเมื่อเดินสตาร์
    Tk,YTL=Tk3 TL≥2.5  ⇒  TL≤Tk7.5≈0.4 Tn (Tk=3Tn)\frac{T_{k,Y}}{T_L} = \frac{T_k}{3\,T_L} \ge 2.5 \;\Rightarrow\; T_L \le \frac{T_k}{7.5} \approx 0.4\,T_n \ (T_k = 3T_n)
  77. T1Reduced-voltage startingการสตาร์ทด้วยแรงดันลด
    VVn=k  ⇒  Ist=k Ist,DOLTst=k2 Tst,DOL\frac{V}{V_n} = k \;\Rightarrow\; I_{st} = k\,I_{st,DOL} \qquad T_{st} = k^2\,T_{st,DOL}
  78. T2Torque at a current limitแรงบิดเมื่อจำกัดกระแส
    Tst=Tst,DOL(IlimIst,DOL)2T_{st} = T_{st,DOL}\left(\frac{I_{lim}}{I_{st,DOL}}\right)^2
  79. T3RMS voltage vs firing angle (resistive approximation)แรงดัน rms กับมุมจุดชนวน
    VrmsV=1−απ+sin⁡2α2π\frac{V_{rms}}{V} = \sqrt{1 - \frac{\alpha}{\pi} + \frac{\sin 2\alpha}{2\pi}}
  80. aa ซอฟต์สตาร์ท · ออโต้ทรานส์ i_{motor} = a\,i_{st,dol} qquad i_{line} = a^2\,i_{st,dol} qquad t_{st} = a^2\,t_{st,dol} ">T4Autotransformer starterสตาร์ทด้วยออโต้ทรานส์ฟอร์เมอร์ แท็ป aa
    Imotor=a Ist,DOLIline=a2 Ist,DOLTst=a2 Tst,DOLI_{motor} = a\,I_{st,DOL} \qquad I_{line} = a^2\,I_{st,DOL} \qquad T_{st} = a^2\,T_{st,DOL}
  81. T5Supply dip for any methodแรงดันตกที่หม้อแปลงสำหรับทุกวิธี
    ΔU%≈3 VL Iline,stStr/uk+3 VL Iline,st×100\Delta U\% \approx \frac{\sqrt3\,V_L\,I_{line,st}}{S_{tr}/u_k + \sqrt3\,V_L\,I_{line,st}}\times 100
  82. A1Sequence interlockเงื่อนไขสตาร์ทเรียงลำดับ
    K2=K1⋅TK3T⋅S0‾K1=S0‾ (S1+K1)K2 = K1 \cdot T_{K3T} \cdot \overline{S0} \qquad K1 = \overline{S0}\,(S1 + K1)
  83. A2Maximum starts per hourจำนวนครั้งสตาร์ทสูงสุดของปั๊มกับถัง
    tcycle=VQp−q+Vq  ≥  4VQp  (q=Qp/2)Nmax=Qp4Vt_{cycle} = \frac{V}{Q_p - q} + \frac{V}{q} \;\ge\; \frac{4V}{Q_p}\ \ (q = Q_p/2) \qquad N_{max} = \frac{Q_p}{4V}
  84. A3Equal running hoursชั่วโมงทำงานเมื่อสลับทุกรอบ
    h1≈h2≈htotal2ตัวสำรองต้องเดินอย่างน้อยทุก 1–2 สัปดาห์h_1 \approx h_2 \approx \frac{h_{total}}{2} \qquad \text{ตัวสำรองต้องเดินอย่างน้อยทุก 1–2 สัปดาห์}
  85. A4Receiver size for compressor cyclingขนาดถังลมกับรอบการทำงาน
    toff=Vtank Δpp0 quseton=Vtank Δpp0 (Qc−quse)t_{off} = \frac{V_{tank}\,\Delta p}{p_0\,q_{use}} \qquad t_{on} = \frac{V_{tank}\,\Delta p}{p_0\,(Q_c - q_{use})}
  86. A5Pole-changing speedsความเร็วของมอเตอร์เปลี่ยนขั้ว
    ns,low=120f2pns,high=120fp=2 ns,lown_{s,low} = \frac{120f}{2p} \qquad n_{s,high} = \frac{120f}{p} = 2\,n_{s,low}
  87. V1DC bus voltageแรงดันบัส DC
    Vdc≈1.35 VL=540 V (มีโหลด)Vdc,0=2 VL=566 V (ตัวเปล่า)V_{dc} \approx 1.35\,V_L = 540\ \text{V (มีโหลด)} \qquad V_{dc,0} = \sqrt2\,V_L = 566\ \text{V (ตัวเปล่า)}
  88. V2Maximum output voltageแรงดันออกสูงสุดจาก PWM
    VLL,rms=0.612 m Vdc (SPWM,m≤1)VLL,max≈0.707 Vdc (SVPWM)V_{LL,rms} = 0.612\,m\,V_{dc}\ (\text{SPWM}, m \le 1) \qquad V_{LL,max} \approx 0.707\,V_{dc}\ (\text{SVPWM})
  89. V3Constant V/fV/f คงที่
    V(f)=Vnffn+Vboost(1−ffn)Vnfn=40050=8 V/HzV(f) = V_n\frac{f}{f_n} + V_{boost}\left(1 - \frac{f}{f_n}\right) \qquad \frac{V_n}{f_n} = \frac{400}{50} = 8\ \text{V/Hz}
  90. V4Speed with a VFDความเร็วเมื่อปรับความถี่
    n=120fp−ΔnΔn≈sn ns,n  (คงที่ที่แรงบิดพิกัด)n = \frac{120 f}{p} - \Delta n \qquad \Delta n \approx s_n\,n_{s,n}\ \ (\text{คงที่ที่แรงบิดพิกัด})
  91. V5Field weakeningย่านฟลักซ์ลด (f > f_n)
    Tcont≈Tn fnfTmax≈Tmax,n(fnf)2P≈PnT_{cont} \approx T_n\,\frac{f_n}{f} \qquad T_{max} \approx T_{max,n}\left(\frac{f_n}{f}\right)^2 \qquad P \approx P_n
  92. V6Braking resistorตัวต้านทานเบรก
    E=12J(ω12−ω22)Ppeak≈J ω1 ΔωtdecR≤Vbr2Ppeak, R≥RminE = \tfrac12 J(\omega_1^2 - \omega_2^2) \qquad P_{peak} \approx \frac{J\,\omega_1\,\Delta\omega}{t_{dec}} \qquad R \le \frac{V_{br}^2}{P_{peak}},\ R \ge R_{min}
  93. P1Minimum ramp timeเวลาเร่งต่ำสุดที่ไม่ทริป
    tacc,min≈J ωnTlim−TL‾Tlim≈1.5 Tn  (ตามขีดกระแสไดรฟ์)t_{acc,min} \approx \frac{J\,\omega_n}{T_{lim} - \overline{T_L}} \qquad T_{lim} \approx 1.5\,T_n\ \ (\text{ตามขีดกระแสไดรฟ์})
  94. P2Analog reference scalingสเกลอินพุตแอนะล็อก
    f=fmin+(fmax−fmin) x−x0x1−x0x:0–10 V หรือ 4–20 mAf = f_{min} + (f_{max} - f_{min})\,\frac{x - x_0}{x_1 - x_0} \qquad x: 0\text{–}10\ \text{V หรือ } 4\text{–}20\ \text{mA}
  95. P3Affinity law — flowอัตราไหล
    Q2Q1=n2n1\frac{Q_2}{Q_1} = \frac{n_2}{n_1}
  96. P4Affinity law — headหัวหรือความดัน
    H2H1=(n2n1)2\frac{H_2}{H_1} = \left(\frac{n_2}{n_1}\right)^2
  97. P5Affinity law — powerกำลัง
    P2P1=(n2n1)3\frac{P_2}{P_1} = \left(\frac{n_2}{n_1}\right)^3
  98. P6System with static headระบบที่มีหัวสถิต
    Hsys=Hst+kQ2nn1≈h0+(1−h0)q2(h0=Hst/H1, q=Q/Q1)H_{sys} = H_{st} + kQ^2 \qquad \frac{n}{n_1} \approx \sqrt{h_0 + (1 - h_0)q^2} \quad (h_0 = H_{st}/H_1,\ q = Q/Q_1)
  99. P7Energy savedพลังงานที่ประหยัดต่อปี
    ΔE=(Pthrottle−PVFD) hเงิน=ΔE×ค่าไฟต่อ kWh\Delta E = (P_{throttle} - P_{VFD})\,h \qquad \text{เงิน} = \Delta E \times \text{ค่าไฟต่อ kWh}
  100. P8Simple paybackระยะคืนทุนอย่างง่าย
    tpayback=ราคา VFD ติดตั้งเงินที่ประหยัดต่อปีt_{payback} = \frac{\text{ราคา VFD ติดตั้ง}}{\text{เงินที่ประหยัดต่อปี}}
  101. K1Shaft power of a pump or a driveกำลังที่เพลาจากโหลด
    Ppump=ρgQHηpP=T ω=T n9550 (kW)P_{pump} = \frac{\rho g Q H}{\eta_p} \qquad P = T\,\omega = \frac{T\,n}{9550}\ \text{(kW)}
  102. K2Motor size marginเผื่อขนาดมอเตอร์
    Pmotor≥(1.10–1.15) Pload,max  →  ขนาดมาตรฐานถัดไปP_{motor} \ge (1.10\text{–}1.15)\,P_{load,max} \;\rightarrow\; \text{ขนาดมาตรฐานถัดไป}
  103. K3Cable ampacityพิกัดกระแสสายหลังลดพิกัด
    Iz ktemp kgroup≥InIz≥Ir (ค่าตั้งอุปกรณ์ป้องกันโหลดเกิน)I_z\,k_{temp}\,k_{group} \ge I_n \qquad I_z \ge I_r\ (\text{ค่าตั้งอุปกรณ์ป้องกันโหลดเกิน})
  104. K4Running voltage dropแรงดันตกขณะเดิน
    ΔV%=3 In L (Rcos⁡φ+Xsin⁡φ)VL×100≤3–5 %R=ρA, ρCu,70∘C≈0.0225 Ω mm2/m\Delta V\% = \frac{\sqrt3\,I_n\,L\,(R\cos\varphi + X\sin\varphi)}{V_L}\times100 \le 3\text{–}5\,\% \qquad R = \frac{\rho}{A},\ \rho_{Cu,70^\circ C} \approx 0.0225\ \Omega\,\text{mm}^2/\text{m}
  105. K5Starting voltage dropแรงดันตกขณะสตาร์ท
    ΔVst%≈ΔVtr%+3 Ist L (R⋅0.3+X⋅0.95)VL×100≤10–15 %\Delta V_{st}\% \approx \Delta V_{tr}\% + \frac{\sqrt3\,I_{st}\,L\,(R\cdot0.3 + X\cdot0.95)}{V_L}\times100 \le 10\text{–}15\,\%
  106. K6Fault at the cable end (TN system)กระแสลัดลงดินปลายสายในระบบ TN
    If=U0Zs≥IaZs≈Zsrc+(1+m) ρLAph  (m=Aph/APE)I_{f} = \frac{U_0}{Z_s} \ge I_a \qquad Z_s \approx Z_{src} + (1 + m)\,\frac{\rho L}{A_{ph}}\ \ (m = A_{ph}/A_{PE})
  107. K7Enclosure temperature rise and fan airflowอุณหภูมิในตู้และปริมาณลมพัดลม
    ΔT=Plossk Ae  (k≈5.5 W/m2K เหล็กพ่นสี)V˙ [m3/h]≈3.1 Ploss [W]ΔTallow\Delta T = \frac{P_{loss}}{k\,A_e}\ \ (k \approx 5.5\ \text{W/m}^2\text{K เหล็กพ่นสี}) \qquad \dot V\,[\text{m}^3/\text{h}] \approx \frac{3.1\,P_{loss}\,[\text{W}]}{\Delta T_{allow}}
  108. K8Insulation resistance acceptanceเกณฑ์ความเป็นฉนวน
    Riso≥1 MΩ @ 500 V DC (IEC 60204-1)R40∘C≥5 MΩ ขดลวด<1 kV (IEEE 43)PI=R10 minR1 min≥2R_{iso} \ge 1\ \text{M}\Omega\ @\ 500\ \text{V DC (IEC 60204-1)} \qquad R_{40^\circ C} \ge 5\ \text{M}\Omega\ \text{ขดลวด} < 1\ \text{kV (IEEE 43)} \qquad PI = \frac{R_{10\,min}}{R_{1\,min}} \ge 2

มาตรฐานและแหล่งอ้างอิง

  • IEC 60034-1 (พิกัดมอเตอร์) · IEC 60034-8 (เครื่องหมายขั้วและทิศหมุน) · IEC 60034-30-1 (คลาสประสิทธิภาพ IE)
  • IEC 60947-4-1 (คอนแทกเตอร์และสตาร์ทเตอร์ AC-3 การประสาน Type 1/2) · IEC 60947-4-2 (ซอฟต์สตาร์ทเตอร์) · IEC 60947-2 (เบรกเกอร์)
  • IEC 60204-1 (อุปกรณ์ไฟฟ้าของเครื่องจักร สีปุ่มกด หยุดฉุกเฉิน) · IEC 60617 (สัญลักษณ์) · IEC 81346 (รหัสอุปกรณ์)
  • IEC 61800 (ไดรฟ์ปรับความเร็ว) · IEC 60364 / มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย (วสท.) · IEC 61439 (ตู้แรงต่ำ)
  • S. J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals · B. K. Bose, Modern Power Electronics and AC Drives · คู่มือการเลือกสตาร์ทเตอร์ของผู้ผลิตอุปกรณ์

คำถามที่พบบ่อย

มอเตอร์ตัวไหนสตาร์-เดลต้าได้?

มอเตอร์ที่แรงดันเดลต้าบนแผ่นป้ายเท่ากับแรงดันสายของระบบ ในระบบ 400 V คือมอเตอร์ที่ป้ายเขียน 400/690 V Δ/Y (ส่วนใหญ่ขนาด 4 kW ขึ้นไป) มอเตอร์ป้าย 230/400 V Δ/Y ใช้กับ 400 V ได้แบบสตาร์อย่างเดียว ห้ามสตาร์-เดลต้า

ระบบไฟไทยกับประเทศเพื่อนบ้านใช้อุปกรณ์ชุดเดียวกันได้ไหม?

ได้ในทางปฏิบัติ ทุกประเทศในชุดนี้ใช้ 50 Hz ระบบสามเฟสสี่สาย แรงดันสาย 380–415 V (มาตรฐาน IEC 60038 คือ 230/400 V) อุปกรณ์พิกัด 380–415 V 50 Hz ใช้ได้ทั้งหมด แต่ต้องตรวจแรงดันจริงหน้างานและข้อกำหนดของการไฟฟ้าแต่ละประเทศ

ตั้งโอเวอร์โหลดของสตาร์-เดลต้าเท่าไร?

ถ้าโอเวอร์โหลดอยู่หลังคอนแทกเตอร์หลักในทางกระแสเฟส (แบบที่พบบ่อยที่สุด) ตั้งที่ 0.58 × In ของมอเตอร์ เช่น มอเตอร์ 14.6 A ตั้ง 8.5 A ถ้าโอเวอร์โหลดอยู่ในทางกระแสสายก่อนแยกไปคอนแทกเตอร์ ตั้งที่ In

เมื่อไรควรใช้อินเวอร์เตอร์แทนสตาร์-เดลต้า?

เมื่อต้องการปรับความเร็ว ต้องการสตาร์ทนุ่มด้วยแรงบิดสูง โหลดเป็นปั๊มหรือพัดลมที่ทำงานต่ำกว่าพิกัดบ่อย (ประหยัดพลังงานตาม P ∝ n³) หรือแรงดันตกขณะสตาร์ทเป็นปัญหา ถ้าเพียงต้องการลดกระแสสตาร์ทของโหลดเบาและเดินความเร็วคงที่ สตาร์-เดลต้าหรือซอฟต์สตาร์ทถูกกว่า

อาจารย์มด · ธีรวุฒิ แสวงบุญ
อาจารย์สาขาวิชาวิศวกรรมไฟฟ้า มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี สมุทรปราการ · ดูโปรไฟล์