- หน้าแรก
- คลังความรู้
- พีชคณิตเชิงเส้น
- แนวข้อสอบ
// บทที่ 7.12 · พีชคณิตเชิงเส้น · Exam Practice
แนวข้อสอบเมทริกซ์ ดีเทอร์มิแนนต์ แรงก์ และกฎของคราเมอร์ (Exam Practice): 45 ข้อพร้อมเฉลย และโจทย์สุ่มไม่จำกัด
45 ข้อเรียงจากระดับมัธยมปลายถึงคณิตศาสตร์วิศวกรรม ทุกข้อซ่อนเฉลยไว้ให้ลองทำเองก่อน เฉลยแต่ละข้อบอกสูตรที่ใช้พร้อมลิงก์กลับไปยังหน้าเนื้อหา และมีเครื่องสุ่มโจทย์ 10 แบบที่ตรวจคำตอบให้ทันที ใช้ได้ทั้งเตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัย สอบกลางภาค และสอบปลายภาค
- ทวนสูตรต้องจำ 5 นาที แล้วเลือกชุดตามเป้าหมาย: A สอบเข้ามหาวิทยาลัย (A-Level / TCAS) · B พีชคณิตเชิงเส้น ป.ตรี · C วิธีเชิงตัวเลขและงานวิศวกรรม
- กดที่โจทย์เพื่อเปิดเฉลยหลังทำเสร็จ ข้อที่ผิดให้กดรหัสสูตรในเฉลยกลับไปอ่านเนื้อหา
- ฝึกซ้ำด้วยเครื่องสุ่มโจทย์ จนถูกติดกันอย่างน้อย 5 ข้อในแต่ละระดับ
สูตรต้องจำก่อนเข้าห้องสอบ
สรุปสูตรที่ใช้ในทั้ง 45 ข้อ ให้ เป็นเมทริกซ์ และ เป็นค่าคงที่ กดรหัสสูตรเพื่อดูที่มาและตัวอย่าง
X1 Determinant rules สมบัติดีเทอร์มิแนนต์
สลับสองแถว: เปลี่ยนเครื่องหมาย · คูณแถวด้วย : คูณ · บวกพหุคูณของแถวอื่น: ไม่เปลี่ยน — D5–D12
X5 Solutions by rank จำนวนคำตอบจากแรงก์
ระบบจัตุรัส: ⇒ คำตอบเดียว · ⇒ ลดแถวดูว่าไม่มีหรือไม่จำกัด — R7
X7 Iterative methods จาโคบีและเกาส์-ไซเดล
จาโคบีใช้ รอบเก่าทั้งหมด · เกาส์-ไซเดลใช้ค่าใหม่ทันที · ทแยงเด่นแท้ ⇒ ลู่เข้า — N13–N18
โจทย์สุ่มไม่จำกัด: ตรวจคำตอบและดูเฉลยทันที
เลือกระดับ แล้วกด “ข้อใหม่” ได้เรื่อย ๆ มี 10 แบบ: ดีเทอร์มิแนนต์ 2×2 และ 3×3 อินเวอร์ส 2×2 สมบัติดีเทอร์มิแนนต์ คราเมอร์หาตัวแปรเดียว หาแรงก์ พารามิเตอร์ k ระบบไม่มีคำตอบ จาโคบี/เกาส์-ไซเดลหนึ่งรอบ และเลขเงื่อนไข ตอบเป็นจำนวนเต็ม เศษส่วน หรือทศนิยมก็ได้
ชุด A · เตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัย (18 ข้อ) พื้นฐาน
แนว A-Level คณิตศาสตร์ประยุกต์ 1 และข้อสอบเข้าคณะวิศวกรรมศาสตร์ เน้นสมบัติดีเทอร์มิแนนต์ อินเวอร์ส และระบบสมการ ควรทำได้ข้อละไม่เกิน 3 นาที
A1ให้ จงหา
·
25 · ระวัง: D12
A2 เป็นเมทริกซ์ ที่ จงหา
8 · X1
A3 เป็นเมทริกซ์ ที่ จงหา และ
·
และ · X2
A4ผลบวกของค่า ทั้งหมดที่ทำให้
ได้
A5จงหา
กระจายตามแถว 1:
· D4
A6ถ้า จงหา
A7ให้ ผลบวกของสมาชิกทุกตัวของ เท่ากับเท่าใด
· X3
A8หาเมทริกซ์ ที่ทำให้
จึง · คูณทางซ้าย:
· I9
A9ใช้กฎของคราเมอร์หาเฉพาะ จาก
·
(คำตอบเต็มคือ ) · X4
A10หาค่า ที่ทำให้ระบบ ไม่มีคำตอบ
· : สมการที่ 2 คือสมการที่ 1 คูณ 2 พอดี → ไม่จำกัด · : กับ (คูณ ได้ ) → ขนาน
· X5
A11ให้ จงหา
โดยเคย์ลีย์-แฮมิลตัน จึง
· X6
A12ให้ จงหา
เห็นรูปแบบ (พิสูจน์ด้วยอุปนัยเชิงคณิตศาสตร์)
A13ให้ และ เป็นเมทริกซ์ ที่ จงหา
·
· X1
A14หาพื้นที่สามเหลี่ยมที่มีจุดยอด
เวกเตอร์จากจุดแรก และ · พื้นที่
ตารางหน่วย · D17
A15หาแรงก์ของ
· เหลือแถวไม่เป็นศูนย์ 2 แถว
2 · การลดแถว
A16ผลบวกของค่า ทั้งหมดที่ทำให้ ไม่มีอินเวอร์ส
เทคนิค: บวกทุกหลักเข้าหลักแรก ทุกแถวได้ ดึงออกมา จึงมีตัวประกอบ · คำนวณเต็ม
ผลบวก · ตัวอย่าง R-5
A17 เป็นเมทริกซ์จำนวนจริง ที่ จงหา และ
และ เป็นจำนวนจริง จึง ·
A18ระบบ มีคำตอบไม่จำกัด จงหา
ลดแถว: , , แล้ว · ไม่จำกัดเมื่อแถวนี้เป็นศูนย์ทั้งแถว
ได้ · ตัวอย่าง R-6
ชุด B · พีชคณิตเชิงเส้น ป.ตรี (15 ข้อ) กลาง
แนวข้อสอบกลางภาคและปลายภาคคณิตศาสตร์วิศวกรรม: แรงก์ ปริภูมิศูนย์ ดีเทอร์มิแนนต์ 4×4 อินเวอร์ส 3×3 LU ระบบมีพารามิเตอร์ และโจทย์วงจร
B2หาค่า ที่ทำให้ มีคำตอบที่ไม่ใช่ศูนย์
ต้องการ
หรือ (คือค่าเฉพาะของ ) · R9
B3หา ด้วยการลดแถว
ได้ · ได้ · ได้
· ลดแถว
B4หา เมื่อ
· เมทริกซ์โคแฟกเตอร์ทรานสโพส (แอดจอยต์) หารด้วย 1
· ตรวจแถว 1 × หลัก 1: ✓ · I3
B5วงจรสองเมชมีสมการ และ หา ในรูปทั่วไป
·
B6แยก เป็น แล้วแก้
· : · :
· N8 ·
B7ระบบ หาเงื่อนไขของ สำหรับคำตอบเดียว ไม่จำกัด ไม่มี และเขียนคำตอบกรณีไม่จำกัด
ลดแถวได้แถวสุดท้าย · กรณีไม่จำกัด :
: เดียว · : · : ไม่มี · R7
B8หาแรงก์ของ สำหรับทุกค่า
เป็นทรานสโพสของเมทริกซ์แวนเดอร์มอนด์ที่จุด : · หรือ มีสองหลักซ้ำกัน แต่สองแถวแรกยังอิสระ
แรงก์ 3 เมื่อ · แรงก์ 2 เมื่อ หรือ · D15 ·
B9หาเส้นตรง ที่ฟิตข้อมูล ดีที่สุดแบบกำลังสองน้อยสุด
สมการปกติ : · คราเมอร์ :
B10หาดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์ ที่แนวทแยงเป็น 3 และสมาชิกอื่นเป็น 1 ทั้งหมด
สูตร กับ (หรือบวกทุกหลักเข้าหลักแรกแล้วลดแถว)
· D25
B11 เป็นเมทริกซ์ ที่ จงหา ในรูปของ และหา
·
และ (= ) · D23
B12วงจร AC มีสมการเมช และ หา
· · · หารเชิงซ้อนคูณด้วยสังยุค
A · A · คราเมอร์กับ AC
B13หา และขั้วของระบบเมื่อ
ขั้ว (เสถียร) · ค่าเฉพาะ
B14หาค่า ที่ทำให้เวกเตอร์ ไม่เป็นอิสระเชิงเส้น
(แรงก์ลดเหลือ 2) · R5
B15 ขนาด แรงก์ 3 และ ขนาด แรงก์ 3 แรงก์ของ อยู่ในช่วงใด
อสมการซิลเวสเตอร์:
· R12
ชุด C · วิธีเชิงตัวเลขและงานวิศวกรรม (12 ข้อ) เข้มข้น
แนววิชา Numerical Methods และคณิตศาสตร์วิศวกรรมขั้นสูง: จาโคบี เกาส์-ไซเดล การลู่เข้า SOR การสลับแถว โทมัส โชเลสกี และเลขเงื่อนไข
C1ระบบ เริ่มที่ หา ด้วยจาโคบี และด้วยเกาส์-ไซเดล
จาโคบี: · เกาส์-ไซเดล: , ,
จาโคบี · เกาส์-ไซเดล · คำตอบจริง · X7
C2ทำเกาส์-ไซเดลต่อจากข้อ C1 อีกหนึ่งรอบ หา
· ·
— คลาดเคลื่อนไม่เกิน 0.032 หลังสองรอบ ·
C3ระบบในข้อ C1 รับประกันได้หรือไม่ว่าจาโคบีและเกาส์-ไซเดลจะลู่เข้าจากทุกค่าเริ่มต้น
ตรวจทแยงเด่นแท้: ครบทุกแถว
รับประกันได้ · N18
C4จัดลำดับสมการ ใหม่ให้ทแยงเด่นก่อนใช้เกาส์-ไซเดล
สมการที่มีสัมประสิทธิ์ ใหญ่สุด (7) ไว้แถวแรก สัมประสิทธิ์ ใหญ่สุด (6) แถวสอง (5) แถวสาม:
ลำดับ → → · คำตอบ
C5หา และ ของ และประมาณจำนวนรอบที่ต้องใช้เพื่อลดความคลาดเคลื่อน เท่า
ค่าเฉพาะ · ค่าเฉพาะ ·
(≈ 20 รอบ) · (≈ 10 รอบ) · N20
C6ระบบ ขนาด หา ที่ดีที่สุดของ SOR และรัศมีสเปกตรัมที่ได้
·
และ · N21
C7หา ของ
· ได้
· X8
C8แก้ บนเครื่องที่เก็บ 4 หลักนัยสำคัญ แบบไม่สลับแถวและแบบสลับแถว
ไม่สลับ: , , ได้ · สลับ: ได้
ไม่สลับ (ผิด 100%) · สลับ (ค่าจริง 1.00001) ·
C9ใช้อัลกอริทึมโทมัสแก้
· : · : · ย้อนกลับ
· N12
C10หาการแยกโชเลสกี ของ
· ·
· N11
C11ระบบหนึ่งมี ค่าคงที่ทางขวาวัดมาคลาดเคลื่อนสัมพัทธ์ คำตอบคลาดเคลื่อนสัมพัทธ์ได้มากสุดเท่าใด และเสียความแม่นราวกี่หลัก
· หลักที่เสีย
ไม่เกิน (0.1%) · เสียราว 3 หลัก · N24
C12แผ่นโลหะมีโหนดภายใน 2×2 ( ซ้ายบน ขวาบน ซ้ายล่าง ขวาล่าง) ขอบบน 100 °C ขอบซ้าย 50 °C ขอบขวาและล่าง 0 °C หาอุณหภูมิทุกโหนด
· บวกทั้งสี่: · สมการ 1 + 4 ได้ , สมการ 1 − 4 ได้ · ทำนองเดียวกัน
°C · แล็บแผ่นความร้อน
แล็บประกอบเฉลย
ปุ่ม “ดูในแล็บ” ในเฉลยจะโหลดโจทย์ลงแล็บด้านล่างนี้ แล็บฉบับเต็มอยู่ในหน้า แรงก์ และ ผลเฉลยเชิงตัวเลข
แล็บ LU / PA = LU / โชเลสกี
แล็บแรงก์กับพารามิเตอร์ k
ซิมูเลเตอร์จาโคบี · เกาส์-ไซเดล · SOR
แล็บการสลับแถวและการปัดเศษ
เทคนิคประหยัดเวลาในห้องสอบ
- ถามแค่ ของเมทริกซ์ที่แปลงมา — อย่าคำนวณเมทริกซ์ใหม่ ใช้สมบัติ X1 X2 ทีละขั้น (A2 A3 A6)
- ทุกแถวผลบวกเท่ากัน — บวกทุกหลักเข้าหลักแรกแล้วดึงตัวร่วมออก ได้ตัวประกอบทันที (A16 B10)
- 2×2 ยกกำลังสูง — ใช้เคย์ลีย์-แฮมิลตันลดกำลัง หรือหาแบบรูปจาก (A11 A12)
- ถามตัวแปรเดียวในระบบ 3×3 — คราเมอร์ ใช้ดีเทอร์มิแนนต์แค่ กับ (A9)
- ระบบมีพารามิเตอร์ — ลดแถวให้แถวสุดท้ายเป็น แล้วอ่านสามกรณี (A18 B7)
- เมทริกซ์สามเหลี่ยม — = ผลคูณแนวทแยง และค่าเฉพาะ = สมาชิกแนวทแยง
- ✗ ต้องเป็น
- ✗ ไม่มีสูตรนี้
- ✗ ต้องคูณทางซ้าย
- แล้วตอบ “ไม่มีคำตอบ” ทันที ✗ อาจไม่จำกัดก็ได้ (A10 ที่ )
- จาโคบีรอบเดียวกันใช้ค่าใหม่ ✗ นั่นคือเกาส์-ไซเดล (C1)
อ่านทวนเนื้อหาแบบบทความสั้น: สมบัติดีเทอร์มิแนนต์ที่ออกสอบบ่อย · กฎของคราเมอร์ใช้อย่างไร · แรงก์ของเมทริกซ์ · แผนที่การเรียนเมทริกซ์และดีเทอร์มิแนนต์
คำถามที่พบบ่อย
ข้อสอบเมทริกซ์เข้ามหาวิทยาลัยออกเรื่องอะไรบ้าง?
ส่วนใหญ่เป็นการบวก คูณ ทรานสโพส ดีเทอร์มิแนนต์ 2×2 และ 3×3 สมบัติของดีเทอร์มิแนนต์ (det(kA) = kⁿ det A, det(A⁻¹), det(adj A)) อินเวอร์ส 2×2 การแก้สมการเมทริกซ์ AX = B กฎของคราเมอร์ และระบบสมการที่มีพารามิเตอร์ ซึ่งรวมไว้ในชุด A ของหน้านี้
ควรฝึกโจทย์เมทริกซ์อย่างไรให้ได้ผล?
ทวนสูตรต้องจำในหน้านี้ก่อน แล้วทำชุด A โดยไม่เปิดเฉลย จับเวลาข้อละ 2–3 นาที ข้อที่ผิดให้กดลิงก์ในเฉลยไปอ่านสูตรต้นทาง จากนั้นใช้เครื่องสุ่มโจทย์ฝึกรูปแบบเดิมซ้ำจนถูกติดกันหลายข้อ
โจทย์ในหน้านี้เป็นข้อสอบจริงหรือไม่?
เป็นโจทย์ที่แต่งขึ้นตามแนวและระดับความยากของข้อสอบเข้ามหาวิทยาลัย ข้อสอบกลางภาคและปลายภาคพีชคณิตเชิงเส้นและคณิตศาสตร์วิศวกรรม ทุกคำตอบตรวจด้วยโปรแกรมคำนวณสัญลักษณ์ (SymPy) แล้ว
เครื่องสุ่มโจทย์ตรวจคำตอบแบบไหนได้?
พิมพ์จำนวนเต็ม เศษส่วน เช่น -3/4 หรือทศนิยม ระบบเทียบกับคำตอบแม่นตรงแบบเศษส่วน ทศนิยมยอมให้คลาดเคลื่อนเล็กน้อย จากนั้นแสดงเฉลยทีละขั้น และเก็บคะแนนไว้ในเบราว์เซอร์ของคุณ