---
title: "การควบคุมอัตโนมัติด้วย PLC"
url: https://modsengineeringmath.com/learn/plc/
site: "Mod's Engineering Mathematics (อาจารย์มด)"
language: th
updated: 2026-10-14
---

> ชุดบทเรียน PLC ภาษาไทยครบชุด: PLC คืออะไร วงรอบการสแกน การต่อสายอินพุต-เอาต์พุต PNP NPN ซิงก์ ซอร์ส แลดเดอร์ไดอะแกรม ไทเมอร์ เคาน์เตอร์ ภาษา IEC 61131-3 (LD FBD ST SFC) ควบคุมมอเตอร์ DOL กลับทาง สตาร์-เดลต้า การควบคุมแบบลำดับขั้น อนาล็อก 4–20 mA PID สั่งอินเวอร์เตอร์ Modbus การทดสอบระบบและความปลอดภัยเครื่องจักร พร้อมซิมูเลเตอร์แลดเดอร์ในเบราว์เซอร์

ฉบับ Markdown ของ https://modsengineeringmath.com/learn/plc/ สำหรับผู้ช่วย AI และเครื่องมือค้นหา สูตรเขียนเป็น LaTeX ($…$ และ $$…$$) แล็บโต้ตอบและรูปมีเฉพาะในหน้าเว็บ

# การควบคุมอัตโนมัติด้วย PLC

THภาษาไทยENEnglish

// บทที่ 22 · PLC Automation · ช่างไฟฟ้า → นักศึกษา → วิศวกร


PLC (Programmable Logic Controller) แทนที่ตู้รีเลย์นับร้อยตัวด้วยโปรแกรมที่แก้ไขได้ ชุดนี้สอนตั้งแต่ PLC สแกนอย่างไร ต่อเซนเซอร์ PNP/NPN ให้ถูก เขียนแลดเดอร์ ไทเมอร์ เคาน์เตอร์ ไปจนถึงควบคุมมอเตอร์ สตาร์-เดลต้า ระบบลำดับขั้น อนาล็อก PID และการสั่งอินเวอร์เตอร์ ทุกตัวอย่างลองได้ทันทีในซิมูเลเตอร์ในหน้าเว็บ มี 43 สูตรที่มีรหัสอ้างอิง และ 10 ตัวอย่าง

สรุปใน 30 วินาที

- PLC วนทำสามอย่างซ้ำทุกไม่กี่มิลลิวินาที: อ่านอินพุต → รันโปรแกรม → เขียนเอาต์พุต

- แลดเดอร์: อนุกรม = AND · ขนาน = OR · NC = NOT · วงจรล็อกตัวเองเหมือนคอนแทกเตอร์

- เซนเซอร์ PNP คู่กับอินพุตแบบซิงก์ (COM ลง 0 V) · NPN คู่กับซอร์ส

- ปุ่ม STOP และหยุดฉุกเฉินต่อแบบ NC และอินเตอร์ล็อกสำคัญต้องคงไว้ในฮาร์ดแวร์

- ไทเมอร์ TON TOF TP และเคาน์เตอร์ CTU CTD ตาม IEC 61131-3 ใช้ได้ทุกยี่ห้อ

## เส้นทางเรียนตามระดับ

ระดับ 1 · ช่าง · ปวช.–ปวส.

### ต่อสายและเขียนแลดเดอร์
PLC คืออะไร ต่อ I/O แลดเดอร์ ล็อกตัวเอง ไทเมอร์ เคาน์เตอร์
พื้นฐาน → ต่อสาย I/O → แลดเดอร์ → ไทเมอร์

ระดับ 2 · ช่างเทคนิค · โปรแกรมเมอร์

### งานจริงในโรงงาน
ควบคุมมอเตอร์ ลำดับขั้น อนาล็อก สั่ง VFD ทดสอบระบบ
ควบคุมมอเตอร์ → ลำดับขั้น → อนาล็อก · PID

ระดับ 3 · นักศึกษาวิศวกรรม · วิศวกร

### ออกแบบเชิงระบบ
พีชคณิตบูลีน สเตตแมชชีน SFC ST เวลาตอบสนอง PID เชิงตัวเลข ความปลอดภัยเชิงฟังก์ชัน
IEC 61131-3 → SFC → ความปลอดภัย

## ลองเลย: PLC สตาร์-เดลต้าในเบราว์เซอร์

กด START (I0.1) แล้วดูเส้นสีเขียวไหลในแลดเดอร์ ไทเมอร์ T1 นับ 6 วินาที K2 (สตาร์) ปล่อย รอช่วงตาย 80 ms แล้ว K3 (เดลต้า) ดูด เลือกตัวอย่างอื่นจากเมนู หรือเปิด “แก้ไขโปรแกรม” เพื่อเขียนเอง ซิมูเลเตอร์เต็มพร้อมใบงานอยู่ที่ ซิมูเลเตอร์แลดเดอร์

ต้องเปิด JavaScript เพื่อใช้ซิมูเลเตอร์

## สมการหลักที่ใช้ทั้งชุด

H1 Worst-case response เวลาตอบสนองแย่ที่สุด

$$t_{resp,max} \approx t_{in} + 2\,t_{scan} + t_{out}$$

H2 Latch rung แลดเดอร์ล็อกตัวเอง

$$Q = \overline{\text{STOP}}\cdot(\text{START} + Q) \;\;\equiv\;\; \text{STOP ต่อ NC → ในโปรแกรมใช้หน้าสัมผัส NO}$$

H3 On-delay timer ไทเมอร์หน่วงเวลาเปิด

$$Q_{TON} = IN \wedge (ET \ge PT) \qquad ET \le PT$$

H4 Analog scaling สเกลค่าแอนะล็อก

$$y = y_{min} + (x - x_{min})\,\frac{y_{max} - y_{min}}{x_{max} - x_{min}}$$

## PLC ที่พบในภูมิภาคและการเรียกชื่อแอดเดรส

| ยี่ห้อ (ตัวอย่างรุ่น) | อินพุต | เอาต์พุต | หน่วยความจำ | ซอฟต์แวร์ |

| IEC 61131-3 (มาตรฐาน) | %IX0.0 | %QX0.0 | %MX0.0 | CODESYS และอื่น ๆ |

| Siemens (S7-1200/1500) | I0.0 | Q0.0 | M0.0 | TIA Portal |

| Mitsubishi (FX5U, iQ-R) | X0 | Y0 | M0 | GX Works3 |

| Omron (CP1, NX/NJ) | 0.00 | 100.00 | W0.00 | CX-Programmer / Sysmac Studio |

| Delta (DVP, AS) | X0 | Y0 | M0 | ISPSoft |

| Rockwell (Micro800, CompactLogix) | _IO_EM_DI_00 / tag | _IO_EM_DO_00 / tag | tag | CCW / Studio 5000 |

ชุดนี้ใช้รูปแบบ I0.0 / Q0.0 / M0.0 แบบ Siemens เพราะอ่านง่ายและแปลงไปยี่ห้ออื่นได้ตรงไปตรงมา

## ทุกบทในชุดนี้

ส่วนที่ 1

### พื้นฐาน PLC และฮาร์ดแวร์ PLC Basics & Hardware
PLC คืออะไร โครงสร้าง วงรอบการสแกน มาตรฐาน IEC 61131 และการต่อสายอินพุต-เอาต์พุต PNP/NPN

CPU22.1
PLC คืออะไร: โครงสร้าง CPU หน่วยความจำ I/O วงรอบการสแกน เวลาสแกน มาตรฐาน IEC 61131 และการเลือก PLC
What a PLC is
ประวัติจากรีเลย์สู่ PLC สถาปัตยกรรม การสแกนอินพุต-โปรแกรม-เอาต์พุต เวลาสแกนและเวลาตอบสนอง PLC แบบคอมแพกต์ โมดูลาร์ เซฟตี้ เทียบรีเลย์และไมโครคอนโทรลเลอร์ และยี่ห้อที่ใช้ในภูมิภาค
เปิดหน้า →สูตร F1, F2, …

24V22.2
การต่อสายอินพุต-เอาต์พุต PLC: ซิงก์-ซอร์ส เซนเซอร์ PNP/NPN เอาต์พุตรีเลย์-ทรานซิสเตอร์ โหลดเหนี่ยวนำ และแหล่งจ่าย 24 VDC
Wiring PLC inputs and outputs
อินพุต 24 VDC ตาม IEC 61131-2 ซิงก์กับซอร์ส เซนเซอร์ 3 สาย PNP NPN และ 2 สาย เอาต์พุตรีเลย์ ทรานซิสเตอร์ ไทรแอก ไดโอดและ RC สนับเบอร์ รีเลย์ต่อกลาง อนาล็อก 4–20 mA และการเลือกแหล่งจ่าย
เปิดหน้า →สูตร W1, W2, …

ส่วนที่ 2

### การเขียนโปรแกรม Programming
แลดเดอร์ ไทเมอร์ เคาน์เตอร์ และภาษา IEC 61131-3 ทั้ง 5 แบบ พร้อมตัวอย่างโค้ดเดียวกันหลายภาษา

┤├22.3
แลดเดอร์ไดอะแกรมพื้นฐาน: หน้าสัมผัส NO NC คอยล์ AND OR ล็อกตัวเอง SET RESET ขอบสัญญาณ และพีชคณิตบูลีน
Ladder diagram basics
อ่านแลดเดอร์เหมือนวงจรรีเลย์ ตารางความจริง ปุ่ม STOP ที่ต่อแบบ NC ใช้หน้าสัมผัส NO ในโปรแกรม ทำไม? คอยล์ซ้ำ ขอบขาขึ้น-ขาลง และรูปแบบแอดเดรส Mitsubishi Omron Siemens IEC
เปิดหน้า →สูตร B1, B2, …

TON22.4
ไทเมอร์และเคาน์เตอร์ตาม IEC 61131-3: TON TOF TP CTU CTD CTUD พร้อมไดอะแกรมเวลาและตัวอย่างงานจริง
IEC 61131-3 timers and counters
หน่วงเวลาเปิด หน่วงเวลาปิด พัลส์ วงจรไฟกะพริบ นับชิ้นงาน รีเซ็ต เคาน์เตอร์ความเร็วสูง และกับดักเวลาสแกน
เปิดหน้า →สูตร T1, T2, …

ST22.5
ภาษาโปรแกรม PLC ตาม IEC 61131-3: LD FBD ST SFC และ IL โปรแกรมเดียวกันในหลายภาษา ชนิดข้อมูล และการเลือกใช้
PLC programming languages in IEC 61131-3
แลดเดอร์ ฟังก์ชันบล็อก Structured Text Sequential Function Chart ชนิดข้อมูล BOOL INT REAL TIME ฟังก์ชันบล็อกที่สร้างเอง และเมื่อไรควรใช้ภาษาไหน
เปิดหน้า →สูตร L1, L2, …

ส่วนที่ 3

### งานประยุกต์ในโรงงาน Industrial Applications
ควบคุมมอเตอร์ด้วย PLC การควบคุมแบบลำดับขั้น อนาล็อก PID และสั่งงานอินเวอร์เตอร์

M22.6
ควบคุมมอเตอร์ด้วย PLC: DOL กลับทางหมุน สตาร์-เดลต้า รายการ I/O การต่อสาย อินเตอร์ล็อกฮาร์ดไวร์ และการตรวจสอบป้อนกลับคอนแทกเตอร์
Motor control with a PLC
แปลงวงจรคอนแทกเตอร์เป็นแลดเดอร์และ ST สิ่งที่ต้องคงไว้ในฮาร์ดแวร์ อินพุตโอเวอร์โหลด ตรวจคอนแทกเตอร์ค้าง และแบบวงจร PLC ควบคุมสตาร์-เดลต้าครบชุด
เปิดหน้า →สูตร M1, M2, …

SFC22.7
การควบคุมแบบลำดับขั้น: สเตตแมชชีน SFC/GRAFCET สัญญาณไฟจราจร สายพานคัดแยก และถังผสมแบบแบตช์
Sequential control
ออกแบบด้วยแผนภาพสถานะ ขั้นและเงื่อนไขเปลี่ยนขั้น เขียนเป็นแลดเดอร์แบบ SET/RESET และ ST แบบ CASE โหมดอัตโนมัติ-มือ หยุดฉุกเฉินและการกลับสู่จุดเริ่ม
เปิดหน้า →สูตร S1, S2, …

PID22.8
อนาล็อก PID และการสั่งงานอินเวอร์เตอร์ด้วย PLC: สเกล 4–20 mA บล็อก PID ปั๊มแรงดันคงที่ และ Modbus RTU
Analog, PID and commanding VFDs from a PLC
สูตรสเกลค่า raw เป็นหน่วยวิศวกรรม ตรวจสายขาด PID แบบ positional ปรับจูน สั่ง VFD ด้วยดิจิทัล อนาล็อก และ Modbus RTU พร้อมแผนที่รีจิสเตอร์ตัวอย่าง
เปิดหน้า →สูตร P1, P2, …

ส่วนที่ 4

### ติดตั้ง ความปลอดภัย และแล็บ Commissioning, Safety & Lab
ขั้นตอนทดสอบระบบ ความปลอดภัยเครื่องจักร การแก้ปัญหา และซิมูเลเตอร์แลดเดอร์ในเบราว์เซอร์

⚠22.9
ทดสอบระบบ PLC ความปลอดภัยเครื่องจักร และการแก้ปัญหา: ลูปเช็ก การ Force หยุดฉุกเฉิน IEC 60204-1 ISO 13849 และเอกสาร
PLC commissioning, machine safety and troubleshooting
ขั้นตอนก่อนจ่ายไฟ ทดสอบ I/O ทีละจุด อันตรายของการ Force หมวดหยุด 0/1/2 รีเลย์เซฟตี้ PL และ SIL การสำรองโปรแกรม และผังแก้ปัญหา
เปิดหน้า →สูตร K1, K2, …

▶22.10
ซิมูเลเตอร์ PLC แลดเดอร์ในเบราว์เซอร์: เขียนโปรแกรม เห็นกระแสไหลในแลดเดอร์ ไทเมอร์ เคาน์เตอร์ และตัวอย่างพร้อมใช้
In-browser PLC ladder simulator
แก้ไขโปรแกรมแบบข้อความ แสดงเป็นแลดเดอร์อัตโนมัติ กดอินพุตแล้วเห็นการสแกน TON TOF CTU SET RESET ขอบสัญญาณ ตัวอย่าง DOL กลับทาง สตาร์-เดลต้า ไฟจราจร ถังน้ำ และใบงาน
เปิดหน้า →ซิมูเลเตอร์ + ใบงาน

## ค้นหาสูตรทั้งหมดในที่เดียว

รหัส: H ภาพรวม · F พื้นฐาน · W ต่อสาย I/O · B แลดเดอร์ · T ไทเมอร์/เคาน์เตอร์ · L ภาษา · M มอเตอร์ · S ลำดับขั้น · P อนาล็อก/PID · K ทดสอบ/ความปลอดภัย

## ต่อยอดบนเว็บนี้

- การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ — วงจรคอนแทกเตอร์ทุกแบบที่นำมาเขียนเป็นแลดเดอร์ในชุดนี้

- สัญญาณ 4–20 mA และ HART · Modbus RTU/TCP · แล็บวัดคุมเสมือนที่มี PLC

- ระบบควบคุม: PID — ทฤษฎีเบื้องหลังบล็อก PID ใน PLC

## มาตรฐานและแหล่งอ้างอิง

- IEC 61131-1 (ภาพรวม) · IEC 61131-2 (ฮาร์ดแวร์ ชนิดอินพุต 24 VDC) · IEC 61131-3 (ภาษาโปรแกรม)

- IEC 60204-1 (อุปกรณ์ไฟฟ้าของเครื่องจักร หมวดการหยุด) · ISO 13849-1 / IEC 62061 (ความปลอดภัยเชิงฟังก์ชันของเครื่องจักร)

- IEC 60848 (GRAFCET) · Modbus Application Protocol Specification (Modbus Organization)

- F. D. Petruzella, Programmable Logic Controllers · W. Bolton, Programmable Logic Controllers · คู่มือของผู้ผลิต PLC

## คำถามที่พบบ่อย

เรียน PLC ต้องรู้อะไรก่อน?
ควรเข้าใจวงจรควบคุมด้วยคอนแทกเตอร์ (ล็อกตัวเอง อินเตอร์ล็อก ไทเมอร์) เพราะแลดเดอร์ถูกออกแบบให้อ่านเหมือนวงจรรีเลย์ และรู้ไฟฟ้าพื้นฐาน 24 VDC กับ 230 VAC เพื่อต่อสาย I/O ได้ถูก ทั้งหมดนี้อยู่ในชุดควบคุมมอเตอร์บนเว็บนี้

ควรเริ่มกับ PLC ยี่ห้อไหน?
หลักการเหมือนกันทุกยี่ห้อเพราะอิงมาตรฐาน IEC 61131 เลือกยี่ห้อที่ใช้ในโรงงานหรือสถานศึกษาใกล้ตัว และที่มีซอฟต์แวร์ฟรีพร้อมซิมูเลเตอร์ ในภูมิภาคนี้พบ Mitsubishi, Omron, Siemens, Delta, Schneider, Rockwell และ Keyence บ่อย

PLC ต่างจาก Arduino หรือไมโครคอนโทรลเลอร์อย่างไร?
PLC ออกแบบมาสำหรับสภาพแวดล้อมโรงงาน: I/O 24 VDC ที่ทนสัญญาณรบกวนและมีการแยกโดดเดี่ยว ทำงานแบบสแกนที่คาดเดาได้ มีการวินิจฉัยตัวเอง ภาษาตามมาตรฐาน ซ่อมและเปลี่ยนโมดูลได้ระหว่างใช้งาน และผ่านการรับรองตามมาตรฐานอุตสาหกรรม ส่วนไมโครคอนโทรลเลอร์ยืดหยุ่นและถูกกว่า แต่ผู้ใช้ต้องสร้างความทนทานเหล่านี้เอง

มด

อาจารย์มด · ธีรวุฒิ แสวงบุญ
อาจารย์สาขาวิชาวิศวกรรมไฟฟ้า มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี สมุทรปราการ · ดูโปรไฟล์

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

**เรียน PLC ต้องรู้อะไรก่อน?**
ควรเข้าใจวงจรควบคุมด้วยคอนแทกเตอร์ (ล็อกตัวเอง อินเตอร์ล็อก ไทเมอร์) เพราะแลดเดอร์ถูกออกแบบให้อ่านเหมือนวงจรรีเลย์ และรู้ไฟฟ้าพื้นฐาน 24 VDC กับ 230 VAC เพื่อต่อสาย I/O ได้ถูก ทั้งหมดนี้อยู่ในชุดควบคุมมอเตอร์บนเว็บนี้

**ควรเริ่มกับ PLC ยี่ห้อไหน?**
หลักการเหมือนกันทุกยี่ห้อเพราะอิงมาตรฐาน IEC 61131 เลือกยี่ห้อที่ใช้ในโรงงานหรือสถานศึกษาใกล้ตัว และที่มีซอฟต์แวร์ฟรีพร้อมซิมูเลเตอร์ ในภูมิภาคนี้พบ Mitsubishi, Omron, Siemens, Delta, Schneider, Rockwell และ Keyence บ่อย

**PLC ต่างจาก Arduino หรือไมโครคอนโทรลเลอร์อย่างไร?**
PLC ออกแบบมาสำหรับสภาพแวดล้อมโรงงาน: I/O 24 VDC ที่ทนสัญญาณรบกวนและมีการแยกโดดเดี่ยว ทำงานแบบสแกนที่คาดเดาได้ มีการวินิจฉัยตัวเอง ภาษาตามมาตรฐาน ซ่อมและเปลี่ยนโมดูลได้ระหว่างใช้งาน และผ่านการรับรองตามมาตรฐานอุตสาหกรรม ส่วนไมโครคอนโทรลเลอร์ยืดหยุ่นและถูกกว่า แต่ผู้ใช้ต้องสร้างความทนทานเหล่านี้เอง