--- title: "การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับด้วยแมกเนติกคอนแทกเตอร์และอินเวอร์เตอร์" url: https://modsengineeringmath.com/learn/motor-control/ site: "Mod's Engineering Mathematics (อาจารย์มด)" language: th updated: 2026-10-14 --- > ชุดบทเรียนควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับสามเฟสสำหรับอุตสาหกรรม ระบบ 230/400 V 50 Hz ของไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียนมา มาเลเซีย สิงคโปร์: หลักการมอเตอร์เหนี่ยวนำ แผ่นป้าย การต่อสตาร์-เดลต้า แมกเนติกคอนแทกเตอร์ (แมกเนติก คอนแทคเตอร์) โอเวอร์โหลด สัญลักษณ์ IEC วงจร DOL กลับทางหมุน สตาร์-เดลต้าแบบละเอียด ซอฟต์สตาร์ท อินเวอร์เตอร์ VFD ออกแบบ ติดตั้ง แก้ปัญหา พร้อมไดอะแกรม เครื่องคำนวณ และซิมูเลเตอร์ ฉบับ Markdown ของ https://modsengineeringmath.com/learn/motor-control/ สำหรับผู้ช่วย AI และเครื่องมือค้นหา สูตรเขียนเป็น LaTeX ($…$ และ $$…$$) แล็บโต้ตอบและรูปมีเฉพาะในหน้าเว็บ # การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับด้วยแมกเนติกคอนแทกเตอร์และอินเวอร์เตอร์ THภาษาไทยENEnglish // บทที่ 21 · AC Motor Control · ช่างไฟฟ้า → นักศึกษา → วิศวกร มอเตอร์เหนี่ยวนำสามเฟสใช้พลังงานไฟฟ้ามากกว่าครึ่งหนึ่งของภาคอุตสาหกรรม ชุดนี้สอนตั้งแต่มอเตอร์หมุนได้อย่างไร อ่านแผ่นป้าย ต่อสตาร์หรือเดลต้า เลือกคอนแทกเตอร์และโอเวอร์โหลด อ่านแบบวงจร ไปจนถึงออกแบบสตาร์-เดลต้าและตั้งค่าอินเวอร์เตอร์ ทุกตัวอย่างใช้ระบบไฟจริง 230/400 V 50 Hz ของไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียนมา มาเลเซีย และสิงคโปร์ มี 104 สูตรที่มีรหัสอ้างอิง และ 29 ตัวอย่างคำนวณ สรุปใน 30 วินาที - มอเตอร์เหนี่ยวนำหมุนช้ากว่าสนามแม่เหล็กเล็กน้อย: $n_s = 120f/p$ = 1500 rpm (4 ขั้ว 50 Hz) และหมุนจริง ≈ 1470 rpm - สตาร์ทตรงดึงกระแส 6–8 เท่าของพิกัด จึงต้องคิดเรื่องแรงดันตกและวิธีสตาร์ท - ระบบ 400 V: มอเตอร์ป้าย 400/690 V ต่อ Δ และสตาร์-เดลต้าได้ · ป้าย 230/400 V ต่อ Y เท่านั้น - สตาร์-เดลต้าลดกระแสและแรงบิดเหลือ 1/3 · ตั้งโอเวอร์โหลด 0.58 In · ต้องมีอินเตอร์ล็อกและช่วงตาย - อินเวอร์เตอร์ปรับ f และ V ไปด้วยกัน (V/f) ได้ทั้งสตาร์ทนุ่ม แรงบิดเต็ม และประหยัดพลังงานปั๊ม-พัดลม ## เส้นทางเรียนตามระดับ ระดับ 1 · ช่างไฟฟ้า · ปวช.–ปวส. ### ต่อวงจรให้ถูกและปลอดภัย อ่านแผ่นป้าย ต่อขั้ว Y/Δ อุปกรณ์ในตู้ วงจรล็อกตัวเอง กลับทางหมุน สตาร์-เดลต้า การต่อขั้ว → อุปกรณ์ → DOL → สตาร์-เดลต้า ระดับ 2 · ช่างเทคนิค · หัวหน้างาน ### เลือกอุปกรณ์และแก้ปัญหา ขนาดคอนแทกเตอร์ AC-3 ค่าตั้งโอเวอร์โหลด ขนาดสาย แรงดันตก อินเวอร์เตอร์ และตารางแก้ปัญหา อ่านแบบ → ตั้งค่า VFD → ออกแบบ · แก้ปัญหา ระดับ 3 · นักศึกษาวิศวกรรม · วิศวกร ### เข้าใจด้วยคณิตศาสตร์ วงจรสมมูล สลิป แรงบิด $T \propto V^2$ ไดนามิกการเร่ง $J\,d\omega/dt = T_m - T_L$ V/f และกฎแอฟฟินิตี มอเตอร์เหนี่ยวนำ → เปรียบเทียบวิธีสตาร์ท → หลักการ VFD ## ลองเลย: สตาร์ทมอเตอร์ 7.5 kW สามวิธี เลือกแท็บ กด START แล้วดูกราฟ: เส้นสีน้ำเงินคือกระแสสาย สีเขียวคือความเร็ว สีส้มคือแรงบิด ลองสตาร์ทตรงก่อน แล้วสลับเป็นสตาร์-เดลต้า สังเกตกระแสตอนสตาร์ทที่ลดลงเหลือราว 1/3 และกระแสกระชากตอนเปลี่ยนเป็นเดลต้า จากนั้นลองเพิ่มขนาดโหลดจน Y เร่งไม่ขึ้น แล้วเปิด ซิมูเลเตอร์เต็มพร้อมใบงาน ต้องเปิด JavaScript เพื่อใช้ซิมูเลเตอร์ ## สมการหลักที่ใช้ทั้งชุด H1 Synchronous speed & slip ความเร็วซิงโครนัสและสลิป $$n_s = \frac{120 f}{p} \qquad s = \frac{n_s - n}{n_s}$$ H2 Motor rated current กระแสพิกัดมอเตอร์สามเฟส $$I_n = \frac{P_{out}}{\sqrt{3}\, V_L\, \eta\, \cos\varphi}$$ H3 Star–delta reduction สตาร์-เดลต้าลดกระแสและแรงบิด $$I_{L,Y} = \tfrac{1}{3} I_{L,\Delta} \qquad T_Y = \tfrac{1}{3} T_\Delta \qquad I_{r,OL} = \frac{I_n}{\sqrt{3}} \approx 0.58\, I_n$$ H4 V/f and affinity laws V/f คงที่และกฎแอฟฟินิตี $$\frac{V}{f} = \frac{400}{50} = 8\ \text{V/Hz} \qquad \frac{P_2}{P_1} = \left(\frac{n_2}{n_1}\right)^3$$ ## ระบบไฟที่บทเรียนนี้ใช้: 230/400 V 50 Hz ทั้งเจ็ดประเทศใช้ระบบสามเฟสสี่สาย 50 Hz ระดับแรงดันสาย 380–415 V ตามแนวทาง IEC 60038 (230/400 V) อุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ที่พิกัด 380–415 V 50 Hz จึงใช้ร่วมกันได้ทั้งภูมิภาค สิ่งที่ต่างคือแรงดันใช้งานจริงที่การไฟฟ้าแต่ละแห่งกำหนด ระบบสายดิน และกฎการขอใช้ไฟ — รายละเอียดอยู่ใน ระบบไฟ 230/400 V 50 Hz | ประเทศ | แรงดันเฟส / สาย ที่พบหน้างาน | ความถี่ | หมายเหตุสำหรับงานมอเตอร์ | | ไทย | 230 / 400 V (เดิม 220/380 V) | 50 Hz | กฟน./กฟภ. · ระบบ TN-C-S · มาตรฐานการติดตั้ง วสท. | | ลาว | 230 / 400 V (พบ 220/380 V) | 50 Hz | เชื่อมโยงสายส่งกับไทย อุปกรณ์มาตรฐาน IEC | | กัมพูชา | 230 / 400 V (พบ 220/380 V) | 50 Hz | วัดแรงดันจริงก่อนตั้งค่าอินเวอร์เตอร์ | | เวียดนาม | 220 / 380 V | 50 Hz | มอเตอร์ 400 V ใช้ได้ แรงดันต่ำกว่าป้าย 5 % กระแสสูงขึ้นเล็กน้อย | | เมียนมา | 230 / 400 V | 50 Hz | แรงดันแกว่งมาก ควรมีรีเลย์ป้องกันแรงดันและเฟส | | มาเลเซีย | 230 / 400 V (เดิม 240/415 V) | 50 Hz | อุปกรณ์เก่าพิกัด 415 V ยังพบมาก | | สิงคโปร์ | 230 / 400 V | 50 Hz | ข้อกำหนดตาม SS 638 (อิง IEC 60364) | ข้อสังเกต: “มาตรฐานเดียวกัน” หมายถึงระดับและความถี่ที่ใช้อุปกรณ์ร่วมกันได้ ไม่ได้หมายความว่าแรงดันหน้างานเท่ากันทุกจุด ก่อนตั้งค่าโอเวอร์โหลดและอินเวอร์เตอร์ให้วัดแรงดันสายจริงเสมอ ## เลือกวิธีสตาร์ทอย่างไร | วิธี | กระแสสตาร์ท | แรงบิดสตาร์ท | ปรับความเร็ว | เหมาะกับ | | DOL สตาร์ทตรง | 6–8 In | สูงสุด (1.5–2.5 Tn) | ไม่ได้ | มอเตอร์เล็ก แหล่งจ่ายแข็งแรง โหลดสตาร์ทหนัก | | สตาร์-เดลต้า | ≈ 2–2.7 In | 1/3 ของ DOL | ไม่ได้ | ปั๊ม พัดลม คอมเพรสเซอร์ที่สตาร์ทตัวเปล่า | | ซอฟต์สตาร์ท | 2–4 In (ตั้งได้) | ลดตาม (I/Is)² | ไม่ได้ | ปั๊มที่ต้องการหยุดนุ่ม (กันค้อนน้ำ) สายพาน | | อินเวอร์เตอร์ VFD | ≤ 1–1.5 In | สูงถึง 1.5 Tn | ได้ | ปั๊ม-พัดลมประหยัดพลังงาน สายพาน เครื่องจักรกระบวนการ | ## ทุกบทในชุดนี้ ส่วนที่ 1 ### มอเตอร์และระบบไฟฟ้าแรงต่ำ Motors & Low-Voltage Supply หลักการมอเตอร์เหนี่ยวนำสามเฟส แผ่นป้าย ระบบไฟ 230/400 V 50 Hz ของประเทศในภูมิภาค และการต่อขั้วสตาร์-เดลต้า n_s21.1 หลักการมอเตอร์เหนี่ยวนำสามเฟสสำหรับอุตสาหกรรม: สนามแม่เหล็กหมุน สลิป แรงบิด-ความเร็ว กระแสสตาร์ท และแผ่นป้าย Three-phase induction motors for industry สนามหมุน n_s = 120f/p สลิป วงจรสมมูล กราฟแรงบิด-ความเร็ว กระแสสตาร์ท 6–8 เท่า ประสิทธิภาพ IE2–IE4 ตาม IEC 60034-30-1 อ่านแผ่นป้าย และคำนวณกระแสพิกัดจาก kW เปิดหน้า →สูตร M1, M2, … 400 V21.2 ระบบไฟฟ้าแรงต่ำ 230/400 V 50 Hz ในไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม เมียนมา มาเลเซีย สิงคโปร์: แรงดันสาย แรงดันเฟส ระบบสายดิน และผลต่อมอเตอร์ Low-voltage 230/400 V 50 Hz supply in Thailand, Laos, Cambodia, Vietnam, Myanmar, Malaysia and Singapore IEC 60038 แรงดันใช้งานจริงแต่ละประเทศ 220/380 ถึง 230/400 V ค่าเผื่อ ±10 % ระบบ TN-C-S และ TT ลำดับเฟส แรงดันไม่สมดุล และมอเตอร์ 60 Hz บนไฟ 50 Hz เปิดหน้า →สูตร S1, S2, … Y/Δ21.3 การต่อขั้วมอเตอร์สตาร์และเดลต้า: กล่องขั้ว U1 V1 W1 / W2 U2 V2 มอเตอร์ 230/400 V กับ 400/690 V และการกลับทางหมุน Star and delta motor connections แรงดันต่อขดลวด กระแสสายกับกระแสเฟส แผ่นทองแดงเชื่อมในกล่องขั้ว เลือกการต่อจากแผ่นป้าย มอเตอร์ที่สตาร์-เดลต้าได้ การตรวจทางหมุน และข้อผิดพลาดที่ทำให้มอเตอร์ไหม้ เปิดหน้า →สูตร C1, C2, … ส่วนที่ 2 ### อุปกรณ์ควบคุมและการอ่านแบบวงจร Control Devices & Diagrams คอนแทกเตอร์ AC-3 โอเวอร์โหลดรีเลย์ MPCB เบรกเกอร์ ไทเมอร์ ปุ่มกด สัญลักษณ์ IEC 60617 และรหัสอุปกรณ์ IEC 81346 K21.4 แมกเนติกคอนแทกเตอร์ โอเวอร์โหลดรีเลย์ เบรกเกอร์ป้องกันมอเตอร์ และอุปกรณ์ควบคุม: AC-3 คลาสทริป ไทเมอร์ ปุ่มกด และไฟแสดงสถานะ Magnetic contactors, overload relays, motor-protection breakers and control devices โครงสร้างคอนแทกเตอร์ คอยล์ หน้าสัมผัสหลักและช่วย ประเภทการใช้งาน AC-1 AC-3 AC-4 ตาม IEC 60947-4-1 โอเวอร์โหลดคลาส 10/20 MPCB ฟิวส์ aM การประสาน Type 1/2 ไทเมอร์ และสีปุ่มกดตาม IEC 60204-1 เปิดหน้า →สูตร D1, D2, … ⊣⊢21.5 อ่านแบบวงจรควบคุมมอเตอร์: สัญลักษณ์ IEC 60617 เทียบ NEMA รหัสอุปกรณ์ IEC 81346 เลขขั้ว เลขสาย และการอ้างอิงข้าม Reading motor-control drawings วงจรกำลังกับวงจรควบคุม สัญลักษณ์หน้าสัมผัส คอยล์ ไทเมอร์ เลขขั้ว 1/L1–2/T1, A1–A2, 13–14, 21–22 รหัส -Q -K -F -S -H -M การอ้างอิงข้ามหน้า และแบบวงจรระบบยุโรป อเมริกา ญี่ปุ่น เปิดหน้า →สูตร G1, G2, … ส่วนที่ 3 ### วงจรสตาร์ทและควบคุมมอเตอร์ Starter & Control Circuits DOL วงจรกลับทางหมุน สตาร์-เดลต้าแบบละเอียด ซอฟต์สตาร์ทเตอร์ และวงจรประยุกต์ในโรงงานจริง DOL21.6 วงจรสตาร์ทมอเตอร์โดยตรง (DOL): วงจรกำลัง วงจรควบคุมแบบล็อกตัวเอง ควบคุมสองจุด จ็อก และการเลือกอุปกรณ์ทีละขั้น Direct-on-line starter หลักการล็อกตัวเอง (self-holding) ปุ่ม STOP แบบ NC ทำไมต้องต่อสายอนุกรม ควบคุมหลายจุด จ็อก ไฟแสดงสถานะ ตัวอย่างเลือก MPCB คอนแทกเตอร์ สาย สำหรับมอเตอร์ 7.5 kW 400 V เปิดหน้า →สูตร L1, L2, … ⇄21.7 วงจรกลับทางหมุนมอเตอร์สามเฟส: สลับสองเฟส อินเตอร์ล็อกทางไฟฟ้า ทางกล และปุ่มกด และการกลับทางอัตโนมัติด้วยลิมิตสวิตช์ Three-phase motor reversing circuits ทำไมสลับ L1 กับ L3 แล้วกลับทาง ป้องกันลัดวงจรด้วยอินเตอร์ล็อกสามชั้น กลับทางผ่าน STOP กับกลับทันที ประตูม้วน รอกไฟฟ้า สายพานลำเลียง และลิมิตสวิตช์ เปิดหน้า →สูตร R1, R2, … Y→Δ21.8 วงจรสตาร์ทสตาร์-เดลต้าแบบละเอียด: วงจรกำลัง วงจรควบคุม ขนาดคอนแทกเตอร์ 0.58 In การตั้งโอเวอร์โหลด ไทเมอร์ และเวลาเปลี่ยนจังหวะ The star–delta starter in detail กระแสและแรงบิดเหลือ 1/3 คอนแทกเตอร์สามตัว KM1 KM2 KM3 ตั้งโอเวอร์โหลด 0.58 In เวลาตั้งไทเมอร์ ช่วงตายระหว่าง Y กับ Δ กระแสกระชากตอนเปลี่ยนจังหวะ ลำดับเฟสด้านเดลต้า สตาร์-เดลต้าแบบปิดวงจร และการเดินสายหกเส้น เปิดหน้า →สูตร Y1, Y2, … τm21.9 สตาร์-เดลต้าเชิงลึก: ตั้งไทเมอร์กี่วินาที เลือกเดินสตาร์หรือเดลต้า กระแส พลังงาน และงานวิจัยเชิงตัวเลข Star–Delta Analysis ตั้งไทเมอร์จากค่าคงตัวเวลาทางกล τm = J·ωs/Tn ช่วงตายกับแรงดันค้าง ลำดับเฟส KM3 แบบตามหลัง สตาร์-เดลต้าแบบปิดวงจร I²t ความร้อนโรเตอร์ แรงดันตก เดินสตาร์ถาวรที่โหลดเบา กรณีศึกษา อดีต ปัจจุบัน อนาคต และแล็บจำลองพลวัต เปิดหน้า →สูตร E1, E2, … ∠α21.10 ซอฟต์สตาร์ทเตอร์ ออโต้ทรานส์ฟอร์เมอร์ และการเปรียบเทียบวิธีสตาร์ทมอเตอร์: กระแส แรงบิด แรงดันตก และราคา Soft starters, autotransformer starters and a comparison of motor starting methods ไทริสเตอร์ควบคุมมุมจุดชนวน ลดแรงดันแบบ ramp จำกัดกระแส ควบคุมแรงบิด บายพาสคอนแทกเตอร์ หยุดนุ่มสำหรับปั๊ม (water hammer) สตาร์ทด้วยออโต้ทรานส์ และตารางเลือกวิธีสตาร์ท เปิดหน้า →สูตร T1, T2, … ⚙21.11 วงจรควบคุมมอเตอร์ประยุกต์ในงานจริง: สตาร์ทเรียงลำดับ ปั๊มน้ำลูกลอย สลับปั๊ม ปั๊มลมสวิตช์ความดัน มอเตอร์สองความเร็ว และรีเลย์ป้องกันเฟส Applied motor-control circuits from real plants สตาร์ทเรียงลำดับด้วยไทเมอร์ สายพานหลายตัว ปั๊มน้ำควบคุมด้วยลูกลอยหรืออิเล็กโทรด สลับปั๊มหลัก-สำรอง Hand-Off-Auto ปั๊มลม มอเตอร์ดาห์ลันเดอร์ และรีเลย์ป้องกันเฟสขาด-กลับเฟส เปิดหน้า →สูตร A1, A2, … ส่วนที่ 4 ### อินเวอร์เตอร์ปรับความเร็วรอบ (VFD) Variable Frequency Drives หลักการ V/f PWM การต่อสาย พารามิเตอร์ การประหยัดพลังงานปั๊ม-พัดลม และงานประยุกต์ V/f21.12 อินเวอร์เตอร์ (VFD) สำหรับมอเตอร์: วงจรเรียงกระแส บัส DC IGBT PWM การควบคุม V/f เวกเตอร์ และการต่อสายที่ถูกต้อง Variable frequency drives for motors บัส DC 540–565 V จากไฟ 400 V PWM V/f คงที่และย่าน field weakening sensorless vector ห้ามมีคอนแทกเตอร์หรือคาปาซิเตอร์ด้านออก สายชีลด์ EMC ความยาวสาย dv/dt RCD Type B ตัวต้านทานเบรก และอินเวอร์เตอร์ 1 เฟสเข้า 3 เฟสออก เปิดหน้า →สูตร V1, V2, … n³21.13 ตั้งค่าและใช้งานอินเวอร์เตอร์: พารามิเตอร์พื้นฐาน ความเร็วหลายสเต็ป 0–10 V / 4–20 mA ปั๊มแรงดันคงที่ PID และการประหยัดพลังงานตามกฎแอฟฟินิตี Setting up and applying VFDs ขั้นตอนตั้งค่า 12 ข้อ เวลาเร่ง-ลด แหล่งคำสั่ง ความเร็วสเต็ป อินพุตแอนะล็อก ปั๊มน้ำแรงดันคงที่ สายพาน พัดลม กฎกำลัง ∝ n³ คำนวณการประหยัดพลังงานและระยะคืนทุน ลดพิกัดตามอุณหภูมิ และบายพาส เปิดหน้า →สูตร P1, P2, … ส่วนที่ 5 ### ออกแบบ ติดตั้ง และแล็บจำลอง Design, Installation & Lab เลือกอุปกรณ์ ขนาดสาย การประสานการป้องกัน ตู้ควบคุม ทดสอบ แก้ปัญหา และซิมูเลเตอร์วงจรสตาร์ท ✓21.14 ออกแบบและติดตั้งวงจรมอเตอร์: เลือกเบรกเกอร์ ขนาดสาย แรงดันตกขณะสตาร์ท ตู้ควบคุม ทดสอบ Megger และตารางแก้ปัญหา Designing and installing motor circuits ขั้นตอนออกแบบ 10 ข้อ ขนาดสายตามกระแสและแรงดันตก มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า วสท. และ IEC 60364 ตู้ IEC 61439 IP ความร้อนในตู้ ทดสอบความเป็นฉนวน ลูปเช็ก และอาการเสียที่พบบ่อยพร้อมสาเหตุ เปิดหน้า →สูตร K1, K2, … ▶21.15 ซิมูเลเตอร์วงจรสตาร์ทมอเตอร์: DOL กลับทางหมุน สตาร์-เดลต้า ซอฟต์สตาร์ท และอินเวอร์เตอร์ เห็นกระแส แรงบิด ความเร็ว และหน้าสัมผัสทำงานจริง Motor starter simulator กดปุ่ม START STOP เห็นเส้นทางไฟในวงจรควบคุม คอนแทกเตอร์ดูด ไทเมอร์นับ กราฟกระแส แรงบิด ความเร็วรอบแบบเรียลไทม์ ใส่ความผิดพลาด เช่น โอเวอร์โหลด เฟสขาด และเปรียบเทียบวิธีสตาร์ท เปิดหน้า →ซิมูเลเตอร์ + ใบงาน ## ค้นหาสูตรทั้งหมดในที่เดียว รหัส: H ภาพรวม · M มอเตอร์ · S ระบบไฟ · C การต่อขั้ว · D อุปกรณ์ · G แบบวงจร · L DOL · R กลับทาง · Y สตาร์-เดลต้า · T ซอฟต์สตาร์ท · A วงจรประยุกต์ · V อินเวอร์เตอร์ · P งาน VFD · K ออกแบบ ## ต่อยอดบนเว็บนี้ - การควบคุมอัตโนมัติด้วย PLC — นำวงจรคอนแทกเตอร์ทุกแบบในชุดนี้ไปเขียนเป็นแลดเดอร์ - เพาเวอร์แฟกเตอร์ — มอเตอร์คือโหลดตัวหลักที่ทำให้ PF ต่ำ และการชดเชยรายตัว - ระบบไฟฟ้ากำลังและการป้องกัน — กระแสลัดวงจร การประสานรีเลย์ และระบบสายดิน - ฮาร์มอนิกจาก VFD และ แล็บวัดคุมที่มีปั๊ม VFD ## มาตรฐานและแหล่งอ้างอิง - IEC 60034-1 (พิกัดมอเตอร์) · IEC 60034-8 (เครื่องหมายขั้วและทิศหมุน) · IEC 60034-30-1 (คลาสประสิทธิภาพ IE) - IEC 60947-4-1 (คอนแทกเตอร์และสตาร์ทเตอร์ AC-3 การประสาน Type 1/2) · IEC 60947-4-2 (ซอฟต์สตาร์ทเตอร์) · IEC 60947-2 (เบรกเกอร์) - IEC 60204-1 (อุปกรณ์ไฟฟ้าของเครื่องจักร สีปุ่มกด หยุดฉุกเฉิน) · IEC 60617 (สัญลักษณ์) · IEC 81346 (รหัสอุปกรณ์) - IEC 61800 (ไดรฟ์ปรับความเร็ว) · IEC 60364 / มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย (วสท.) · IEC 61439 (ตู้แรงต่ำ) - S. J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals · B. K. Bose, Modern Power Electronics and AC Drives · คู่มือการเลือกสตาร์ทเตอร์ของผู้ผลิตอุปกรณ์ ## คำถามที่พบบ่อย มอเตอร์ตัวไหนสตาร์-เดลต้าได้? มอเตอร์ที่แรงดันเดลต้าบนแผ่นป้ายเท่ากับแรงดันสายของระบบ ในระบบ 400 V คือมอเตอร์ที่ป้ายเขียน 400/690 V Δ/Y (ส่วนใหญ่ขนาด 4 kW ขึ้นไป) มอเตอร์ป้าย 230/400 V Δ/Y ใช้กับ 400 V ได้แบบสตาร์อย่างเดียว ห้ามสตาร์-เดลต้า ระบบไฟไทยกับประเทศเพื่อนบ้านใช้อุปกรณ์ชุดเดียวกันได้ไหม? ได้ในทางปฏิบัติ ทุกประเทศในชุดนี้ใช้ 50 Hz ระบบสามเฟสสี่สาย แรงดันสาย 380–415 V (มาตรฐาน IEC 60038 คือ 230/400 V) อุปกรณ์พิกัด 380–415 V 50 Hz ใช้ได้ทั้งหมด แต่ต้องตรวจแรงดันจริงหน้างานและข้อกำหนดของการไฟฟ้าแต่ละประเทศ ตั้งโอเวอร์โหลดของสตาร์-เดลต้าเท่าไร? ถ้าโอเวอร์โหลดอยู่หลังคอนแทกเตอร์หลักในทางกระแสเฟส (แบบที่พบบ่อยที่สุด) ตั้งที่ 0.58 × In ของมอเตอร์ เช่น มอเตอร์ 14.6 A ตั้ง 8.5 A ถ้าโอเวอร์โหลดอยู่ในทางกระแสสายก่อนแยกไปคอนแทกเตอร์ ตั้งที่ In เมื่อไรควรใช้อินเวอร์เตอร์แทนสตาร์-เดลต้า? เมื่อต้องการปรับความเร็ว ต้องการสตาร์ทนุ่มด้วยแรงบิดสูง โหลดเป็นปั๊มหรือพัดลมที่ทำงานต่ำกว่าพิกัดบ่อย (ประหยัดพลังงานตาม P ∝ n³) หรือแรงดันตกขณะสตาร์ทเป็นปัญหา ถ้าเพียงต้องการลดกระแสสตาร์ทของโหลดเบาและเดินความเร็วคงที่ สตาร์-เดลต้าหรือซอฟต์สตาร์ทถูกกว่า มด อาจารย์มด · ธีรวุฒิ แสวงบุญ อาจารย์สาขาวิชาวิศวกรรมไฟฟ้า มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี สมุทรปราการ · ดูโปรไฟล์ ## คำถามที่พบบ่อย (FAQ) **มอเตอร์ตัวไหนสตาร์-เดลต้าได้?** มอเตอร์ที่แรงดันเดลต้าบนแผ่นป้ายเท่ากับแรงดันสายของระบบ ในระบบ 400 V คือมอเตอร์ที่ป้ายเขียน 400/690 V Δ/Y (ส่วนใหญ่ขนาด 4 kW ขึ้นไป) มอเตอร์ป้าย 230/400 V Δ/Y ใช้กับ 400 V ได้แบบสตาร์อย่างเดียว ห้ามสตาร์-เดลต้า **ระบบไฟไทยกับประเทศเพื่อนบ้านใช้อุปกรณ์ชุดเดียวกันได้ไหม?** ได้ในทางปฏิบัติ ทุกประเทศในชุดนี้ใช้ 50 Hz ระบบสามเฟสสี่สาย แรงดันสาย 380–415 V (มาตรฐาน IEC 60038 คือ 230/400 V) อุปกรณ์พิกัด 380–415 V 50 Hz ใช้ได้ทั้งหมด แต่ต้องตรวจแรงดันจริงหน้างานและข้อกำหนดของการไฟฟ้าแต่ละประเทศ **ตั้งโอเวอร์โหลดของสตาร์-เดลต้าเท่าไร?** ถ้าโอเวอร์โหลดอยู่หลังคอนแทกเตอร์หลักในทางกระแสเฟส (แบบที่พบบ่อยที่สุด) ตั้งที่ 0.58 × In ของมอเตอร์ เช่น มอเตอร์ 14.6 A ตั้ง 8.5 A ถ้าโอเวอร์โหลดอยู่ในทางกระแสสายก่อนแยกไปคอนแทกเตอร์ ตั้งที่ In **เมื่อไรควรใช้อินเวอร์เตอร์แทนสตาร์-เดลต้า?** เมื่อต้องการปรับความเร็ว ต้องการสตาร์ทนุ่มด้วยแรงบิดสูง โหลดเป็นปั๊มหรือพัดลมที่ทำงานต่ำกว่าพิกัดบ่อย (ประหยัดพลังงานตาม P ∝ n³) หรือแรงดันตกขณะสตาร์ทเป็นปัญหา ถ้าเพียงต้องการลดกระแสสตาร์ทของโหลดเบาและเดินความเร็วคงที่ สตาร์-เดลต้าหรือซอฟต์สตาร์ทถูกกว่า