--- title: "วิธีคำนวณขนาดคาปาซิเตอร์แก้ Power Factor (kvar) พร้อมตัวอย่าง" url: https://modsengineeringmath.com/blog/power-factor-correction-capacitor-calculation/ site: "Mod's Engineering Mathematics (อาจารย์มด)" language: th updated: 2026-10-16 --- > สูตร Qc = P(tan φ1 − tan φ2) ตัวอย่างโหลด 100 kW 400 V ปรับ PF 0.75 เป็น 0.95 ได้ 55.3 kvar คำนวณไมโครฟารัดต่อเฟส ตารางตัวคูณ และข้อควรระวังเรื่องฮาร์มอนิก ฉบับ Markdown ของ https://modsengineeringmath.com/blog/power-factor-correction-capacitor-calculation/ สำหรับผู้ช่วย AI และเครื่องมือค้นหา สูตรเขียนเป็น LaTeX ($…$ และ $$…$$) แล็บโต้ตอบและรูปมีเฉพาะในหน้าเว็บ # วิธีคำนวณขนาดคาปาซิเตอร์แก้ Power Factor (kvar) พร้อมตัวอย่าง THภาษาไทยENEnglish // บทความ · Power Factor Correction การแก้ PF คือติดตั้งคาปาซิเตอร์ที่จ่ายกำลังรีแอกทีฟ (kvar) ให้โหลดเหนี่ยวนำ แทนที่จะดึงจากระบบไฟ ขนาดที่ต้องใช้คำนวณได้จากสูตรเดียว และตรวจสอบด้วยสามเหลี่ยมกำลัง สรุปใน 30 วินาที - $Q_c=P\,(\tan\varphi_1-\tan\varphi_2)$ โดย $\varphi_1$ คือมุมก่อนแก้ $\varphi_2$ คือมุมเป้าหมาย - กำลังจริง P ไม่เปลี่ยน ส่วนที่ลดลงคือ Q และ S จึงลดกระแสได้ - เลือกขนาดมาตรฐานที่ใกล้ที่สุด และตรวจฮาร์มอนิกก่อนติดตั้ง ## ที่มาของสูตร จากสามเหลี่ยมกำลัง $Q=P\tan\varphi$ ก่อนแก้ โหลดมี $Q_1=P\tan\varphi_1$ หลังแก้ต้องการ $Q_2=P\tan\varphi_2$ คาปาซิเตอร์ต้องรับผิดชอบส่วนต่าง $$Q_c=Q_1-Q_2=P\,(\tan\varphi_1-\tan\varphi_2),\qquad \varphi=\cos^{-1}(\text{PF})$$ จากนั้นหาความจุต่อเฟสจาก $Q_c=3\,\omega C V^2$ เมื่อต่อแบบเดลต้า โดย $V$ คือแรงดันสาย และ $\omega=2\pi f$ ## ตัวอย่าง: โหลด 100 kW, 400 V สามเฟส, PF 0.75 → 0.95 - หามุมและแทนเจนต์ก่อนและหลัง $$\tan\varphi_1=\tan\!\big(\cos^{-1}0.75\big)=0.8819,\qquad \tan\varphi_2=\tan\!\big(\cos^{-1}0.95\big)=0.3287$$ - กำลังรีแอกทีฟที่ต้องชดเชย $$Q_c=100\times(0.8819-0.3287)\approx55.3\ \text{kvar}$$ - กระแสสายก่อนและหลังแก้ ($I=\dfrac{P}{\sqrt{3}\,V\,\text{PF}}$) $$I_1=\frac{100000}{\sqrt{3}\,(400)(0.75)}\approx192.5\ \text{A},\qquad I_2=\frac{100000}{\sqrt{3}\,(400)(0.95)}\approx151.9\ \text{A}$$ - ความจุต่อเฟส เมื่อต่อแบบเดลต้า ที่ 50 Hz $$C=\frac{Q_c}{3\,\omega V^2}=\frac{55323}{3\,(2\pi\cdot50)(400)^2}\approx367\ \mu\text{F}$$ ต้องใช้คาปาซิเตอร์ประมาณ 55.3 kvar เลือกขนาดมาตรฐานที่ถัดขึ้นไป เช่น 60 kvar แบบแบ่งขั้นหลายสเต็ป กระแสสายลดจาก 192.5 A เหลือ 151.9 A (ลดลงประมาณ 21 %) หากต่อแบบวาย ความจุต่อเฟสจะเป็นสามเท่า ประมาณ 1,101 µF ## ตารางตัวคูณ: Qc = P × k เมื่อเป้าหมาย PF 0.95 ค่า $k=\tan\varphi_1-\tan\varphi_2$ ใช้คูณกับกำลังจริงเป็น kW ได้ kvar ทันที | PF เดิม | $k$ | ตัวอย่าง P = 100 kW | | 0.70 | 0.692 | 69.2 kvar | | 0.75 | 0.553 | 55.3 kvar | | 0.80 | 0.421 | 42.1 kvar | | 0.85 | 0.291 | 29.1 kvar | | 0.90 | 0.156 | 15.6 kvar | ## ข้อควรระวังก่อนติดตั้ง - ใช้ P ที่วัดจริง ไม่ใช่กำลังตามป้ายของมอเตอร์ เพราะโหลดเบา PF จะต่ำกว่าและ P น้อยกว่าพิกัด - อย่าแก้เกิน ถ้าคาปาซิเตอร์ใหญ่กว่า Q ของโหลดตอนโหลดเบา จะเกิด PF นำหน้าและแรงดันสูงขึ้น ใช้ตู้แบบอัตโนมัติที่ตัดต่อเป็นขั้น - ฮาร์มอนิก เรโซแนนซ์ระหว่างคาปาซิเตอร์กับความเหนี่ยวนำของระบบอาจขยายกระแสฮาร์มอนิก ควรวัด THD และเลือกแบบมีรีแอกเตอร์ (detuned) เมื่อมีโหลดอิเล็กทรอนิกส์มาก - พิกัดแรงดัน เลือกคาปาซิเตอร์ที่มีพิกัดแรงดันสูงกว่าแรงดันระบบพอสมควร ตามคำแนะนำของผู้ผลิต ## เรียนต่อในคลังความรู้ - การปรับปรุงเพาเวอร์แฟกเตอร์: คำนวณคาปาซิเตอร์เต็มรูปแบบ - ตู้คาปาซิเตอร์อัตโนมัติและ detuned reactor - ค่าปรับ kvar ในบิลค่าไฟและความคุ้มค่า - ซิมูเลเตอร์: ลองเพิ่มตู้คาปาซิเตอร์แล้วดูกระแสลด - ย้อนไปอ่าน: Power Factor คืออะไร ## คำถามที่พบบ่อย ควรปรับ PF ให้ถึงเท่าไร? เป้าหมายที่พบบ่อยคือ 0.95 ขึ้นไป เพราะเผื่อช่วงโหลดเบาที่ PF ของมอเตอร์ตกลง และยังไม่ถึง 1.0 ซึ่งต้องใช้คาปาซิเตอร์เพิ่มมากแต่ได้ผลลดกระแสเพิ่มเพียงเล็กน้อย การติดตั้งแบบอัตโนมัติที่ปรับขั้นตามโหลดช่วยไม่ให้ชดเชยเกินจนเป็น PF นำหน้า ต่อคาปาซิเตอร์แบบเดลต้าหรือวายดี? ที่ kvar เท่ากัน แบบเดลต้าใช้ความจุต่อเฟสน้อยกว่าแบบวายสามเท่า (เพราะแรงดันคร่อมแต่ละตัวสูงกว่า $\sqrt{3}$ เท่า) ชุดคาปาซิเตอร์แรงต่ำมักต่อแบบเดลต้า ติดคาปาซิเตอร์แล้วต้องระวังอะไร? ถ้าระบบมีฮาร์มอนิกมาก คาปาซิเตอร์อาจเกิดเรโซแนนซ์กับความเหนี่ยวนำของหม้อแปลงและขยายกระแสฮาร์มอนิก ควรวัด THD ก่อนติดตั้ง และใช้ชุดคาปาซิเตอร์ที่ต่ออนุกรมกับรีแอกเตอร์ (detuned) เมื่อจำเป็น คาปาซิเตอร์ช่วยลดค่าไฟส่วนไหน? ลดค่าปรับ PF ในบิลตามเกณฑ์ของการไฟฟ้า และลดกระแสในสายและหม้อแปลงซึ่งลดการสูญเสีย ไม่ได้ลดพลังงาน kWh ที่โหลดใช้งานจริง ## บทความอื่นที่น่าอ่าน Power Factor Power Factor (เพาเวอร์แฟกเตอร์) คืออะไร: สูตร cos φ และความสัมพันธ์ kW kVA kvar Power Factor คืออัตราส่วนกำลังจริงต่อกำลังปรากฏ อธิบายสามเหลี่ยมกำลัง P Q S ตัวอย่างคำนวณกระแสเมื่อ PF 0.8 กับ 1.0 PF ตามหลังกับนำหน้า… 16 ต.ค. 2569อ่านบทความ → มอเตอร์ · งานวิจัย ตั้งไทเมอร์สตาร์-เดลต้ากี่วินาที: ผลการทดลองเชิงตัวเลขของมอเตอร์เหนี่ยวนำกรงกระรอก เรื่องเวลาเปลี่ยนจังหวะ ช่วงตาย กระแส และพลังงาน ตั้งไทเมอร์สตาร์-เดลต้ากี่วินาที? บทความวิจัยจำลองพลวัตมอเตอร์กรงกระรอก 7.5 kW: สูตร t = c·τm ตาราง c ตามชนิดโหลด ช่วงตาย ลำดับเฟส KM3 กระแสกระชาก… 19 ต.ค. 2569อ่านบทความ → มอเตอร์ 3 เฟส การต่อมอเตอร์ 3 เฟสแบบเดลต้า (Δ): จำ U1–W2, V1–U2, W1–V2 และเลือกจากเนมเพลต วิธีต่อมอเตอร์ 3 เฟสแบบเดลต้า (delta) ในกล่องขั้ว U1-W2, V1-U2, W1-V2 ความหมายของ U1 V1 W1 U2 V2 W2 และสีสายไฟเข้า แรงดันกับกระแส… 17 ต.ค. 2569อ่านบทความ → ดูบทความทั้งหมดในหมวดไฟฟ้ากำลังและมอเตอร์ (4 เรื่อง) → · บทความทั้งหมด ## คำถามที่พบบ่อย (FAQ) **ควรปรับ PF ให้ถึงเท่าไร?** เป้าหมายที่พบบ่อยคือ 0.95 ขึ้นไป เพราะเผื่อช่วงโหลดเบาที่ PF ของมอเตอร์ตกลง และยังไม่ถึง 1.0 ซึ่งต้องใช้คาปาซิเตอร์เพิ่มมากแต่ได้ผลลดกระแสเพิ่มเพียงเล็กน้อย การติดตั้งแบบอัตโนมัติที่ปรับขั้นตามโหลดช่วยไม่ให้ชดเชยเกินจนเป็น PF นำหน้า **ต่อคาปาซิเตอร์แบบเดลต้าหรือวายดี?** ที่ kvar เท่ากัน แบบเดลต้าใช้ความจุต่อเฟสน้อยกว่าแบบวายสามเท่า (เพราะแรงดันคร่อมแต่ละตัวสูงกว่า $\sqrt{3}$ เท่า) ชุดคาปาซิเตอร์แรงต่ำมักต่อแบบเดลต้า **ติดคาปาซิเตอร์แล้วต้องระวังอะไร?** ถ้าระบบมีฮาร์มอนิกมาก คาปาซิเตอร์อาจเกิดเรโซแนนซ์กับความเหนี่ยวนำของหม้อแปลงและขยายกระแสฮาร์มอนิก ควรวัด THD ก่อนติดตั้ง และใช้ชุดคาปาซิเตอร์ที่ต่ออนุกรมกับรีแอกเตอร์ (detuned) เมื่อจำเป็น **คาปาซิเตอร์ช่วยลดค่าไฟส่วนไหน?** ลดค่าปรับ PF ในบิลตามเกณฑ์ของการไฟฟ้า และลดกระแสในสายและหม้อแปลงซึ่งลดการสูญเสีย ไม่ได้ลดพลังงาน kWh ที่โหลดใช้งานจริง